Niet 11.000, maar 50.000 jaar geleden zou de laatste Homo floresiensis (alias: de hobbit) zijn laatste adem hebben uitgeblazen. Het suggereert dat het onze schuld is.

Tot die conclusie komen wetenschappers in het blad Nature. Ze stellen dat de jongste resten van H. floresiensis zo’n 60.000 jaar oud zijn. Eerder werd de leeftijd van deze resten geschat op 11.000 tot 13.000 jaar, maar de dateringen die aan deze schattingen ten grondslag liggen, kloppen volgens de onderzoekers niet.

Over de hobbit
Homo floresiensis was een heel kleine mensachtige: ongeveer 1 meter hoog, met een klein hoofd (ongeveer een derde van de grootte van ons hoofd) en een gewicht van 25 kilo. Lang is er onduidelijkheid over of de kleine mensachtige echt een ons nog onbekende soort is of dat het simpelweg om een ‘gewone’ moderne mens met een groeiachterstand gaat. De meeste onderzoekers gaan er tegenwoordig echter vanuit dat H. floresiensis toch echt een aparte soort is.

Foutje
In 2003 stuitten onderzoekers voor het eerst op resten van een opvallend kleine mensachtige: Homo floresiensis, bijgenaamd de hobbit. Afgaand op de grondlagen waarin de resten van deze hobbits werden teruggevonden, stelden onderzoekers dat de jongste hobbits tussen de 13.000 en 11.000 jaar geleden leefden. Inmiddels zijn we een aantal jaren verder en hebben we onder meer een beter beeld van de verschillende archeologische lagen op Flores. En nu blijkt dat de monsters die onderzoekers verzamelden om de leeftijd van de aardlaag waarin de resten van hobbits werden teruggevonden te kunnen bepalen, per ongeluk uit een bovenliggende laag werden gehaald. Die bovenliggende laag is qua samenstelling gelijk aan de laag waarin de resten van hobbits rusten, maar is wel veel jonger. En daardoor werden de resten van de hobbit ook jonger geschat dan ze zijn. “Dit probleem is nu opgelost en de nieuwe datering is een betrouwbaardere inschatting van de leeftijd van deze soort,” stelt onderzoeker Maxime Aubert.

Gereedschappen
“De wetenschap is duidelijk,” gaat Aubert verder. “De jongste Hobbit-resten zijn zo’n 60.000 jaar oud, maar hun jongste simpele stenen gereedschappen zijn zo’n 50.000 jaar oud. Daarna zijn er geen sporen van deze mensachtigen te vinden.” De conclusie is dan ook duidelijk: niet 11.000 tot 13.000 jaar, maar 50.000 jaar geleden stierf Homo floresiensis uit.

“Ik denk dat hun dagen geteld waren vanaf het moment dat we voet op het eiland zetten”

En dat geeft een andere kijk op hun uitsterven, stelt Aubert. “Het lijkt er in feit op dat Homo floresiensis kort nadat onze soort op Flores arriveerde, verdween, wat suggereert dat onze soort hun uitsterven veroorzaakte.” Hoe dat precies ging, blijft gissen. Mogelijk viel de hobbits hetzelfde lot ten deel als de Neanderthalers in Europa: ze konden de concurrentie met moderne mensen niet aan en werden binnen enkele duizenden jaren door die moderne mensen vervangen. “Misschien hebben ze (de hobbits. red.) zich teruggetrokken naar afgelegen delen van Flores, maar het is een klein eiland en ze kunnen onze soort niet lang hebben vermeden,” stelt onderzoeker Adam Brumm. “Ik denk dat hun dagen geteld waren vanaf het moment dat we voet op het eiland zetten.”