Hulp nodig bij het schrijven van uw Sinterklaasgedichten? Vraag het eens aan een zevenjarige. Nieuw onderzoek wijst erop dat kinderen uit groep drie, vier en vijf goed zijn in het herkennen van rijm en dus als experts kunnen worden ingezet bij het schrijven van Sinterklaasgedichten.

Dat schrijft onderzoeker Barbara Wagensveld, van de Radboud Universiteit Nijmegen die – hoe kan het ook anders – op vijf december op haar onderzoek promoveert. Wagensveld zocht uit vanaf welk moment kinderen rijm kunnen herkennen.

Woordparen
Ze maakte woordparen die rijmden (bijvoorbeeld kus-mus), woordparen die niet rijmden (bijvoorbeeld bak-mus) en woordparen die op elkaar leken, maar niet rijmden (bijvoorbeeld mes-mus). Vervolgens legde ze die rijtjes aan voorschoolse kinderen, kinderen in groep drie en volwassenen voor. Twee jaar later legde ze de kinderen uit groep drie (die inmiddels in groep vijf zaten) de rijtjes nog een keer voor.

Fouten
Wagensveld keek niet alleen of de proefpersonen in staat waren om vast te stellen of woorden rijmden. Ze keek ook hoeveel fouten de proefpersonen maakten en hoeveel tijd ze nodig hadden om het antwoord te achterhalen. Ook legde ze tijdens het experiment met behulp van een EEG de respons in de hersenen vast.

WIST U DAT…

Resultaten
Uit het onderzoek blijkt dat voorschoolse kinderen en volwassenen minder goed rijmen. Ze hebben met name moeite om woorden die op elkaar lijken, maar niet rijmen, als niet-rijmend te herkennen. Ze maakten meer fouten en ook duurde het langer voordat ze woordparen die op elkaar leken, konden beoordelen. Alle groepen slaagden er ongeveer even goed in om woorden die rijmden en woorden die niet rijmden en ook niet op elkaar leken, te identificeren. Al met al deden de kinderen die net hadden leren lezen, het het beste. Wagensveld denkt dat wel te kunnen verklaren. “Ze zijn op school continu bezig met taal op klankniveau en oefeningen met het hakken en plakken van woorden.”

Het onderzoek kan wel eens implicaties hebben voor het onderwijs. Wagensveld wijst erop dat het herkennen van rijm aangeeft dat een kind niet alleen meer naar de betekenis van woorden luistert, maar ook de klanken van de taal hoort. “Deze vaardigheid biedt een kind de mogelijkheid losse klanken binnen woorden te herkennen en daar letters aan te koppelen, met andere woorden: te leren lezen.” Kinderen die zich goed bewust zijn van klanken, zijn later ook beter in staat om te leren lezen. “Als we in een vroeg stadium kunnen aantonen dat een kleuter daar moeite mee heeft, is het misschien mogelijk ook eerder te beginnen met interventies die het leren lezen faciliteren. Het kind hoeft dan niet al met een achterstand te beginnen aan het formele leesonderwijs.”