ASTRONOMIE  De maan Iapetus van Saturnus lijkt op een walnoot. Dat is raar. Nog vreemder is dat een kant van de planeet helemaal donker is de andere kant helemaal wit. Hoe kan dit? Data van de Cassini-ruimtesonde en een team slimme wetenschappers hebben het langdurende mysterie waarschijnlijk opgelost.

Iapetus doet er 79 dagen over om rond Saturnus te draaien. Daarnaast draait de maan in 79 dagen om haar as. Hierdoor is altijd dezelfde kant van de maan naar Saturnus gericht: de donkere zijde.

Vroeger was de hele planeet ijzig. Wetenschappers denken dat rode stofdeeltjes van Saturnus de voorkant van Iapetus rammen, waardoor de ene kant iets donkerder wordt.

Doordat de ene kant langzaam iets donkerder wordt door de stofdeeltjes, verwarmt deze kant van Iapetus sneller (donker materiaal absorbeert meer hitte dan licht materiaal). Ondanks de lage temperatuur van -140 graden Celsius kan de zon het waterijs verdampen. De waterdamp reist naar de andere kant van de planeet, waar het aan het oppervlak bevriest.

Dit klinkt als een langdurig proces en dat is het ook. Wetenschappers hebben computermodellen er op los gelaten en wat blijkt: de ontstane kaart ziet er exact hetzelfde uit als hoe Iapetus er nu uitziet!

De ijsmigratietheorie is nog een hypothese en moet nog verfijnd worden naarmate er meer details binnenstromen over de maan. Hieronder de afbeeldingen die door een computerprogramma zijn gemaakt, met daaronder de daadwerkelijke kaart van Iapetus. Zoek de verschillen!