Zo’n 125.000 jaar geleden waren de geïsoleerde delen van Antarctica prima bereikbaar. Door het ineenstorten van een deel van de ijskap kon water vrij stromen. Dat concluderen onderzoekers. Ze vonden dwars door een twee kilometer dikke ijslaag heen diverse immobiele diertjes. En die kunnen zich alleen al dobberend via het water hebben verspreid.

De wetenschappers troffen in het ijs zogenaamde mosdiertjes aan. Dit zijn kleine zeediertjes die tijdens hun volwassen leven immobiel zijn. Ze zitten vastgeplakt aan stenen, keitjes of andere oppervlakken.

Hoe?
Opvallend genoeg vonden de wetenschappers de diertjes op 2400 kilometer afstand van elkaar. Bovendien werden ze ook nog eens van elkaar gescheiden door de West-Antarctische ijskap: de op twee na grootste ijskap op aarde. Hoe kunnen de immobiele diertjes zich ooit dwars door die ijskap verplaatst hebben?

Recent
Nou: niet! Volgens de wetenschappers kunnen de diertjes zich alleen maar verspreid hebben doordat een deel van de West-Antarctische ijskap instortte en er een vaarweg dwars door Antarctica ontstond. Die ineenstorting zou in geologische termen recent hebben plaatsgevonden: zo’n 125.000 jaar geleden. “Het moet wel recent zijn geweest, want anders zouden de signalen ervan zijn verdwenen,” weet onderzoeker David Barnes. “Elke ijstijd zou de meeste dieren die op de continentale plaat leefden, hebben weggevaagd.”

Stijging
Een hele gekke gedachte is dat niet: uit eerdere onderzoeken bleek al dat het ineenstorten van de West-Antarctische ijskap zeker één keer in de miljoen jaar voorkomt. Zo’n ineenstorting leidde tot een flinke stijging van de zeespiegel: wereldwijd kon het water tot vijf meter hoger komen te staan.

Instabiel
“Dit is de eerste keer dat we hard bewijs hebben dat aantoont dat er een ineenstorting is geweest,” vertelt Barnes. “Voor ons is dat heel belangrijke informatie. Het maakt de West-Antarctische ijskap tot de minst stabiele grote ijsmassa en dat betekent dat we een hogere zeespiegel kunnen verwachten dan we dachten.”

Het onderzoek is van groot belang en kan onderzoekers helpen om de stabiliteit van de West-Antarctische ijskap te bepalen. Ook vertelt het iets over het gedrag van de ijskap wanneer het klimaat verandert. Onderzoekers vermoeden dat een ineenstorting van de West-Antarctische ijskap de zeespiegel in de toekomst wereldwijd met 3,3 tot vijf meter zou doen stijgen.

Zo zag Antarctica er 125.000 jaar geleden uit. Afbeelding: David Barnes