Men nam altijd aan dat Neanderthalers ornamenten en gereedschappen maakten doordat ze in contact kwamen met de veel beter ontwikkelde Homo sapiens. Maar nieuw onderzoek toont aan dat we de primitieve grotbewoners niet moeten onderschatten: ze konden zichzelf en hun producten op geheel eigen kracht ontwikkelen en aanpassen.

De conclusies van het onderzoek zijn in strijd met de aanname dat de beter ontwikkelde Homo sapiens de primitieve grotmensen onder de voet liep en uiteindelijk zelfs bijdroeg aan hun uitsterven. Volgens de wetenschappers waren de Neanderthalers tot meer in staat dan gedacht en konden ze de competitie met de moderne mens wellicht zelfs redelijk goed aan.

Vindingrijk
“Eigenlijk rehabiliteer ik de Neanderthalers,” merkt onderzoeker Julien Riel-Salvatore op. “Ze waren veel vindingrijker dan we dachten.” Riel-Salvatore bestudeerde zeven jaar lang gebieden waar de Neanderthalers woonden en richtte zich in het bijzonder op de verdwenen Uluzziaan-cultuur in Italië.

Italië
Zo’n 42.000 jaar geleden ontstond in het noorden van Italië de Aurignaciaan-cultuur. Deze bestond uit Homo sapiens. In het centrale deel van Italië leefden de Neanderthalers van de Mousteriaan-cultuur. In het zuiden ontstond de Uluzziaan-cultuur en deze bestond ook uit Neanderthalers. De onderzoekers analyseerden gereedschappen en ornamenten van deze groep. Een deel daarvan was zeer innovatief. Toch is met zekerheid vast te stellen dat deze groep nooit met Homo sapiens in contact kwam: de Uluzzian-cultuur ontstond in een gebied dat geografisch gezien gescheiden was van dat van de moderne mens.

Contrast
“Mijn conclusie is dat als de Uluzziaan een cultuur van Neanderthalers was, contact met moderne mensen niet nodig is om het gedrag te verklaren. Dat staat in schril contrast met de ideeën van de laatste vijftig jaar: Neanderthalers moeten in contact komen met moderne mensen om deze technologie te bedenken.”

Subsoort?
Duizenden jaren geleden veranderd het klimaat in Italië. Het werd er vochtiger. Neanderthalers moesten zich aanpassen of zouden uitsterven. Het bewijs wijst erop dat de Neanderthalers gingen jagen en kleine pijlen en bogen gebruikten. “Het feit dat Neanderthalers zich konden aanpassen aan nieuwe omstandigheden en konden innoveren, bewijst dat ze cultureel gezien hetzelfde waren als ons. Biologisch gezien zijn ze ook gelijk. Ik geloof dat ze een subsoort van de mens en geen verschillende soort waren.”

Waarom de Neanderthalers verdwenen, is onduidelijk. Maar uit onderzoek is gebleken dat ongeveer één tot vier procent van hun genen nog in mensen in Azië en Europa terug te vinden is. Riel-Salvatore concludeert dan ook dat de Homo sapiens de Neanderthalers niet uitroeiden. Mogelijk waren de moderne mensen gewoon met meer en gingen de Neanderthalers in die groep op. “Mijn onderzoek suggereert dat ze (de Neanderthalers, red.) een ander soort mens, maar wel degelijk echte mensen waren. We zijn eerder broers dan verre neven.”