carthago

Wetenschappers hebben naar eigen zeggen ‘overweldigend’ bewijs gevonden dat de inwoners van het oude Carthago hun kinderen offerden. En dat is opmerkelijk: decennialang ontkenden wetenschappers dat de bewoners van de stad zich met dergelijke praktijken bezighielden.

De Grieken en Romeinen maakten al melding van de kinderoffers in Carthago, maar desalniettemin waren wetenschappers jarenlang niet overtuigd dat die offers daadwerkelijk plaatsvonden. De documenten die de Grieken en Romeinen achterlieten, werden afgedaan als propaganda, gericht tegen Carthago. Het was niet zo’n gek idee: zowel de Romeinen als de Grieken zagen Carthago als hun politieke tegenstander. De Romeinen zouden de stad uiteindelijk ook verwoesten.

Overweldigend
Maar een nieuw onderzoek toont nu aan dat de Romeinen en Grieken de waarheid spraken. Onderzoekers trekken die conclusie nadat ze de documenten van de Romeinen en Grieken, archeologische opgravingen en andere bewijsstukken opnieuw onder de loep namen. Op basis van dit onderzoek stellen ze dat het bewijs dat kinderen in Carthago daadwerkelijk geofferd werden, overweldigend is.

Laster

Ook het idee dat de Romeinen en Grieken de kinderoffers verzonnen om Carthago zwart te maken, klopt volgens de onderzoekers niet. “We zien het als laster, omdat we het vanuit onze eigen achtergrond bekijken, maar mensen zagen dat 2500 jaar geleden heel anders. Hoewel de Griekse en Romeinse schrijvers deze praktijken als bijzonder of vreemd beschrijven, zijn ze niet heel kritisch. We moeten ons niet voorstellen dat mensen vroeger op dezelfde manier dachten als wij nu doen en door dezelfde dingen geraakt werden.”

Grafsteen
Meestal waren het kinderen van enkele weken oud – zowel jongens als meisjes – die geofferd werden. De resten van de kinderen werden begraven. Op de grafstenen is te lezen dat de god aan wie de kinderen geofferd werden ‘mijn stem hoorde en mij zegende’. “Mensen hebben geprobeerd te stellen dat deze archeologische plaatsen begraafplaatsen waren voor kinderen die doodgeboren werden of heel jong stierven,” vertelt onderzoeker Josephine Quinn. “Maar afgezien van het feit dat een zwak, ziek of dood kind een heel slecht offer voor een god zou zijn en het feit dat resten van dieren die op precies dezelfde manieren behandeld zijn op dezelfde plekken zijn aangetroffen, is het moeilijk voor te stellen dat de dood van een kind gezien werd als een antwoord op een gebed.”

Motivatie
Waarom de kinderen geofferd werden, is nog een raadsel. “Het is heel moeilijk voor ons om de motivaties van mensen om dit te doen, te achterhalen. Misschien was het uit vroomheid of uit de gedachte dat het goede wat het offer met zich meebracht voor de familie of gemeenschap opwoog tegen het leven van het kind. We moeten ook de hoge sterftecijfers onder kinderen niet vergeten: het zou verstandig zijn geweest als ouders niet te sterk gehecht raakten aan een kind dat waarschijnlijk zijn eerste verjaardag niet eens zou halen.”

De onderzoekers denken zelfs dat de kinderoffers mogelijk kunnen verklaren waarom Carthago ontstond. “Misschien stichtten de mensen Carthago en verlieten hun oorspronkelijke woonplaats wel omdat anderen hun ongebruikelijke religieuze praktijken afkeurden. Het achterlaten van kinderen was heel gewoon vroeger en ook mensenoffers komen we in veel historische samenlevignen tegen, maar het offeren van kinderen is heel ongebruikelijk. Misschien waren de inwoners van Carthago wel als de Pilgrim Fathers die Plymouth verlieten: zo vol toewijding naar hun goden toe dat ze thuis niet meer welkom waren.” Volgens Quinn is het goed dat de kinderoffers nu bevestigd zijn. “Door het idee van de kinderoffers af te wijzen, zien we het grotere plaatje niet.”