Voor het eerst hebben onderzoekers direct waargenomen wat er met Io’s atmosfeer gebeurt wanneer de maan zich in de schaduw van Jupiter begeeft.

Io heeft een dunne atmosfeer die bestaat uit zwaveldioxide. Dit gas is afkomstig van actieve vulkanen op het oppervlak van de maan.

In de schaduw
Tijdens elk rondje rond Jupiter begeeft Io zich tijdelijk in de schaduw van de gasreus. Daardoor koelt de maan sterk af. En dat heeft consequenties voor de dunne atmosfeer van Io. Deze stort ineen doordat zwaveldioxide-moleculen aan het oppervlak vastvriezen. Zodra de maan uit de schaduw komt zetten, warmt deze weer op. Het ijs op het oppervlak sublimeert (wordt gasvormig).

Elke dag (een dag op Io duurt 1,7 aardse dagen) bevindt Io zich in de schaduw van Jupiter. Afbeelding: Southwest Research Institute.

Elke dag (een dag op Io duurt 1,7 aardse dagen) bevindt Io zich in de schaduw van Jupiter. Afbeelding: Southwest Research Institute.

Bevestiging
“Dit bevestigt dat Io’s atmosfeer constant aan het instorten en herstellen is en laat zien dat een groot deel van de atmosfeer mogelijk wordt gemaakt door sublimatie van zwaveldioxide-ijs,” vertelt onderzoeker John Spencer. “Hoewel hyperactieve vulkanen de ultieme bron van zwaveldioxide zijn, regelt het zonlicht de luchtdruk van dag tot dag door de temperatuur van het ijs op het oppervlak te regelen. We hadden dit verwacht, maar konden het nu ook eindelijk zien gebeuren.”

TEXES
Voor dit onderzoek was het onmogelijk gebleken om Io’s atmosfeer in de schaduw van Jupiter te bestuderen. Het was simpelweg te donker in de schaduw. Tijdens dit onderzoek maakten wetenschappers echter gebruik van de Texas Echelon Cress Echelle Spectrograph (TEXES) op de Gemini North-telescoop in Hawaii. Dit instrument meet niet de hoeveelheid zonlicht, maar de warmtestraling.

Op korte termijn zullen we ongetwijfeld nog veel meer over Jupiter en zijn manen te weten komen. Vorige maand is ruimtesonde Juno namelijk in het systeem gearriveerd en deze zal binnenkort beginnen met onderzoeken en fotograferen van Jupiter en omgeving.