Het zesde klimaatrapport is in de maak. En vandaag doen wetenschappers een eerste, naar verluidt onheilspellend, duit in het zakje.

Zometeen, rond de klok van elf, verschijnt het eerste deel van het zesde Assessment Rapport (AR6) van het Intergouvernementeel Panel voor klimaatverandering (IPCC). Om de 6 à 7 jaar worden uitgebreide wetenschappelijke evaluatierapporten gepubliceerd, waarin de stand van zaken betreffende onze kennis over klimaatverandering uiteen wordt gezet. Maar hoe werkt dat precies? En hoe past het rapport van vandaag daarin? En wat mogen we daarvan verwachten? Hieronder behandelen we vijf prangende vragen.

Wat wordt er vandaag gepubliceerd?
Vandaag verschijnt het eerste van drie klimaatrapporten waar het zesde Assessment Rapport op gestoeld zal zijn. Dit eerste klimaatrapport is opgesteld door de zogenoemde werkgroep I. Dat zit zo. Het IPCC heeft als opdracht alle relevante wetenschappelijk informatie met betrekking tot klimaatverandering in kaart te brengen. Hiertoe heeft het IPCC drie werkgroepen ingesteld. Werkgroep I is verantwoordelijk voor de rapportage over de natuurwetenschappelijke achtergrond van klimaatverandering, werkgroep II voor de mondiale en regionale gevolgen van en aanpassing aan klimaatverandering, en werkgroep III beschrijft hoe we klimaatverandering kunnen beperken en de wereldwijde kennis over hoe we de uitstoot van broeikasgassen kunnen verminderen. Vandaag publiceert werkgroep I als eerste hun bevindingen. Het rapport is het resultaat van vier jaar werk van meer dan 900 wetenschappers en 195 regeringen. Het rapport zal een belangrijke rol spelen bij het begeleiden van wereldleiders bij het aanpakken van kritieke klimaatvragen. Mede op basis van dit klimaatrapport wordt het zesde Assessment Rapport geformuleerd. Bovendien is het rapport van belang tijdens de volgende klimaattop.

Wat is het zesde Assessment Rapport?
Het zesde klimaatrapport, ook wel het zesde Assessment Rapport (AR6) genoemd, is het overkoepelende IPCC-rapport waarin de wetenschappelijke kennis over klimaatverandering wordt beoordeeld. Het rapport bestaat eigenlijk uit drie delen – één voor elke werkgroep – en verschijnt om de 6 à 7 jaar. In het rapport komt het historische, hedendaagse en toekomstige klimaat aan bod. Ook de impact en toekomstige risico’s worden besproken, naast manieren voor adaptatie en mitigatie. Bovendien informeert het beleidsmakers en regeringen over wat wetenschappers weten over klimaatverandering. Op deze manier vormt het zesde klimaatrapport van het IPCC de belangrijkste wetenschappelijke inbreng voor internationale klimaatonderhandelingen. De verwachting is dat dit zesde IPCC-rapport in 2022 wordt uitgebracht.

Het rapport evalueert vrijwel alles wat we sinds de vorige beoordeling hebben geleerd. IPCC-rapporten volgen de voortgang van door de mens veroorzaakte klimaatverandering, projecteren de mogelijke toekomstige koers, evalueren de risico’s voor menselijke en natuurlijke systemen en onderzoeken de waarschijnlijke gevolgen van de beschikbare beleidsopties. Het vijfde klimaatrapport van het IPCC, voltooid in 2014, leverde de belangrijkste wetenschappelijke input voor het historische Parijse Klimaatakkoord dat in 2015 werd ondertekend.

Hoe komt dit zesde Assessment rapport tot stand?
Zoals gezegd is het gebaseerd op de drie rapporten van de verschillende werkgroepen. Duizenden wetenschappers van over de hele wereld dragen bij aan het werk van het IPCC. Zij offeren vrijwillig hun tijd op om duizenden wetenschappelijke artikelen die elk jaar worden gepubliceerd te beoordelen. Vervolgens vervaardigen ze een uitgebreide samenvatting van wat er bekend is over de oorzaken van klimaatverandering, de effecten ervan, toekomstige risico’s en hoe aanpassing en mitigatie deze risico’s kunnen verminderen. IPCC-rapporten worden in verschillende fasen opgesteld en beoordeeld, waardoor objectiviteit en transparantie wordt gegarandeerd.

Wat staat er in het vandaag gepubliceerde klimaatrapport?
Dat weten we natuurlijk nog niet! Al licht mede-auteur Paul N. Edwards wel een tipje van de sluier op. “Dit rapport weerspiegelt een grote vooruitgang in het begrip en grotere zekerheid over de opwarming van de aarde in de 21e eeuw en daarna,” zo vertelt hij. “Waar eerdere rapporten zich richtten op mondiale tot continentale schaal, zal dit rapport meer gedetailleerde projecties voor veel kleinere regio’s presenteren. Het gaat ook dieper in op kortstondige klimaatveroorzakers – zaken zoals roet van kolenrook die niet lang in de atmosfeer blijven, maar aanzienlijke gevolgen hebben voor het klimaat. Meer details mag ik nog niet geven!”

Hoewel Edwards zijn lippen verder stijf op elkaar houdt, lekte eind juni al wel enkele conceptstukken van het klimaatrapport uit. De toon? Vrij zorgwekkend. Uit het rapport blijkt bijvoorbeeld dat klimaatverandering zal leiden tot enkele kantelpunten in de natuurlijke systemen van de aarde. Het rapport zou vernietigende uitspraken doen over ons toekomstige klimaat en een vrij grimmig toekomst beeld schetsen.

Kan ik de presentatie van het klimaatrapport volgen?
Jazeker! De openingsceremonie is via YouTube the volgen. Om 11.00 zal de livestream gestart worden via deze link. Tijdens de bijeenkomst zullen onder andere Hoesung Lee (voorzitter van het IPCC), Patricia Espinosa (secretaris-generaal van de Klimaatconferentie UNFCCC van de Verenigde Naties), Petteri Taalas (Secretaris-generaal van Wereld Meteorologische Organisatie) en Joyce Msuya (adjunct-uitvoerend directeur van het milieuprogramma van de Verenigde Naties) spreken.

Hoewel we dus nog niet precies weten wat het klimaatrapport gaat verkondigen, weten we, afgaand op wat we de afgelopen jaren aan studies gezien hebben, natuurlijk wel welk beeld de wetenschap ongeveer zal gaan schetsen. Wat dat betreft zullen de bevindingen mogelijk niet heel verrassend zijn. Binnen enkele uren zullen we het zeker weten.