De sonde brengt eind dit jaar materiaal van planetoïde Ryugu naar de aarde en haast zich daarna weer de ruimte in.

Vorig jaar november nam ruimtesonde Hayabusa2 afscheid van planetoïde Ryugu. Het vaartuig had bijna anderhalf jaar rond deze ruimtesteen gecirkeld, wat leidde tot een aantal verrassende ontdekkingen. Het kan met recht een enerverende missie genoemd worden, waarin rovertjes en landers werden losgelaten en het oppervlak ook nog eens werd gebombardeerd. Eind dit jaar zal Hayabusa2 echter weer bij de aarde arriveren. Maar niet voor lang. Want de Japanse ruimtevaartorganisatie maakt bekend dat er nóg een missie in het vat zit.

De missie naar Ryugu
De Japanse ruimtesonde Hayabusa2 werd op 4 december 2004 gelanceerd en arriveerde op 27 juni 2018 planetoïde Ryugu. Hier dropte het vervolgens de drie rovertjes MINERVA-I1, MINERVAI2 en MINERVA-II en lander MASCOT. MINERVA-I1 en -2 waren onder meer uitgerust met camera’s (die foto’s maakten terwijl ze over het oppervlak van Ryugu sprongen) en temperatuursensoren waarmee de oppervlaktetemperatuur van Ryugu is gemeten. MINERVA-II2 beschikte eveneens over een camera en kon ook de temperatuur meten. Lander MASCOT beschikte naast een camera over onder meer een spectroscopische microscoop en magnetometer waarmee onderzoek kon worden gedaan naar respectievelijk de samenstelling en het magnetisch veld van Ryugu. En dat leidde tot een aantal verrassende ontdekkingen. Onderzoekers zijn erg geïnteresseerd in planetoïden. Deze zijn namelijk brokstukken die stammen uit de tijd waarin de planeten gevormd zijn. Het oppervlak ervan is door de tijd heen – door bijvoorbeeld inslagen, botsingen en kosmische straling – wel enigszins veranderd, maar het materiaal onder het oppervlak is waarschijnlijk nog tamelijk ongerept. En dus zal dit ongetwijfeld meer inzicht geven in de samenstelling van de planetoïden en de rol die zij in ons zonnestelsel en het ontstaan van leven spelen.

Tijdens de missie rond Ryugu is Hayabusa2 een aantal keer neergedaald naar het oppervlak om monsters te verzamelen. Hoewel dit enigszins zenuwslopende ondernemingen betrof – als er tijdens die afdalingen iets mis gegaan was, zou al het reeds verzamelde materiaal verloren zijn gegaan – pakten de expedities goed uit en keerde de sonde met een goedgevulde capsule met oppervlaktemateriaal van Ryugu terug naar de aarde. Hier staan onderzoekers te popelen om dit oppervlaktemateriaal van Ryugu te bestuderen. Want naar verwachting kunnen deze monsters ons veel meer vertellen over Ryugu én de omstandigheden in het jonge zonnestelsel. Het plan is dat Hayabusa2 deze capsule voorzichtig zal lossen zodat deze veilig en wel de aarde bereikt. Vervolgens maakt de sonde rechtsomkeert: op naar het volgende avontuur.


Volgende missie
Hoewel Hayabusa2 al in december 2004 werd gelanceerd, heeft de sonde naar schatting slechts de helft van de brandstof (xenon) verbruikt. Daarom bestaat de mogelijkheid om Hayabusa2 voor een tweede keer in te zetten. En de kogel is door de kerk. De onderzoekers hebben nu besloten het pensioen van Hayabusa2 uit te stellen en nog een ander hemellichaam te gaan bezoeken. De onderzoekers ontdekten 354 kandidaten die met de resterende brandstof bereikt kunnen worden. Vervolgens scherpten de onderzoekers hun eisen aan, waarna de selectie nu is teruggebracht naar twee veelbelovende objecten: 2001 AV43 en 1998 KY26. Naar verwachting zal Hayabusa2 in 2029 bij 2001 AV43 kunnen arriveren of pas in 2031 bij 1998 KY26.

Karakteristieken van 2001 AV43 en 1998 KY26. Afbeelding: Auburn University, JAXA

Beide kandidaten zijn hele kleine ruimtestenen met een diameter van enkele tientallen meters. De planetoïden worden ook wel ‘fast rotators’ genoemd, omdat ze in slechts tien minuutjes een rondje draaien. Nog nooit heeft de mensheid een object met deze opvallende kenmerken op een bezoekje getrakteerd, wat het natuurlijk voor de Japanners nog aantrekkelijker maakt. Bovendien kunnen waarnemingen worden vergeleken met die van Ryugu, wat onze wetenschappelijke kennis over planetoïden zal uitbreiden.

Doelen
Volgens het team is de verlengde missie van Hayabusa2 om verschillende redenen belangrijk. En niet alleen omdat hij een kleine, snel roterende planetoïde zal bezoeken: een nog onontgonnen gebied. De missieplanners betogen dat we dankzij de verlengde missie ook meer te weten zullen komen over kleine planetoïden die op ramkoers liggen met de aarde. Door dit soort ruimtestenen grondig te bestuderen en hun oorsprong te achterhalen, kan de nieuw verworven kennis en technologie bijdragen aan inspanningen om catastrofes af te wenden. Bovendien zal de Japanse ruimtevaartorganisatie natuurlijk meer ervaring opdoen in het uitvoeren van missies. Hierdoor zullen ze hun operatietechnologie die nodig is voor meer flexibele, verre en lange ruimtemissies en scheervluchten verder ontwikkelen.


Naar verwachting zal de nieuwe missie van Hayabusa2 tien jaar in beslag nemen. Het zal dus wel spannend gaan worden of de ruimtesonde het zolang weet uit te houden. Want het is maar de vraag of alle apparatuur aan boord van het vaartuig gedurende het komende decennium naar behoren zal blijven functioneren. De kans dat er een storing zal treden of een onderdeel kapot gaat, is vrij realistisch. Maar niet geschoten is altijd mis. En daarom wagen de Japanners het er toch op. Dit najaar zal de ruimtevaartorganisatie besluiten welke ruimtesteen bezocht gaat worden: 2001 AV43 of toch 1998 KY26? “Om daadwerkelijk door te gaan, moet de missie en het budget nog worden goedgekeurd,” laat JAXA weten. “Maar nadat de capsule veilig en wel op aarde is afgeleverd, kijken we ernaar uit om door te gaan met nieuwe uitdagingen!”