Zo flexibel kan een brein zijn!

Bij de zevenjarige jongen in kwestie werd een deel van zijn rechterhersenhelft weggehaald om op die manier de epileptische aanvallen waar hij aan leed, te beheersen. Bij de jongen werd occipitale kwab weggehaald, waaronder het gehele visuele verwerkingscentrum van de hersenen. Ook het deel dat zowel visuele als auditieve signalen ontvangt werd verwijderd. Drie jaar lang werd ‘UD’ gevolgd en werden zijn doen en laten nauwkeurig onderzocht.

Op deze afbeelding is de linker en rechterhersenhelft van de jongen te zien. De stippellijn geeft aan welk gedeelte verwijderd is. Afbeelding: Carnegie Mellon University

Linkerhersenhelft
Om te onderzoeken hoe de chirurgische ingreep de jongen beïnvloedde, werden er meerdere MRI-testen uitgevoerd en moest hij ook visuele- en gedragstaken doen. Het team ontdekte tot hun verbazing dat de linkerhersenhelft uiteindelijk de visuele taken begon over te nemen, zoals bijvoorbeeld het herkennen van gezichten en objecten. “Deze bevindingen geven een goed beeld van hoe flexibel het visuele systeem eigenlijk is tijdens de ontwikkeling van de hersenen bij kinderen,” zegt onderzoeker Marlene Behrmann.

Zicht
Concreet betekent dit dus dat de hersenen van de jongen werden gereorganiseerd. Toch compenseerde de linkerhersenhelft niet alles. Zo viel het zicht van de jongen aan de linkerkant volledig weg. “Het enige nadeel is dat hij niet het hele gezichtsveld kan zien,” legt Behrmann uit. “Als hij vooruitkijkt, wordt de visuele informatie die aan de linkerkant binnenkomt, niet verwerkt. Hij kan dit alleen oplossen door zijn hoofd te draaien of zijn ogen te bewegen.”

Herverdelen
Door de veranderingen in de hersenen bij te houden, konden de onderzoekers goed zien welke delen in de hersenen stabiel bleven en welke in de loop van de tijd werden gereorganiseerd. “Dit biedt inzicht in hoe de hersenen de visuele functie in de hersenen kunnen herverdelen,” concludeert Behrmann.

Chirurgische ingrepen als deze gebeuren niet vaak. Ze worden slechts uitgevoerd bij vier tot zes procent van alle epilepsiepatiënten. UD is op dit moment bijna elf jaar oud en heeft geen epileptische aanvallen meer. Net als voor zijn operatie is zijn IQ boven gemiddeld en heeft hij op andere vlakken geen achterstand met leeftijdsgenoten.