Katten staan te boek als onafhankelijke en soms zelfs ronduit afstandelijke dieren. Maar het bewijs dat ze hun baasjes toch echt nodig hebben, stapelt zich op.

Het nieuwste bewijsstuk daarvoor is te vinden in het blad Applied Animal Behaviour Science. In het blad tonen wetenschappers middels experimenten aan dat katten in de aanwezigheid van hun baasje minder angstig en gestrest zijn én dat hetzelfde effect niet bewerkstelligd kan worden door het baasje zomaar te vervangen door een object dat naar datzelfde baasje ruikt.

Experiment
De onderzoekers verzamelden 42 volwassen katten en plaatsten ze in een voor deze katten onbekende omgeving. Soms waren ze daar met hun baasje. Soms zonder. En soms lag er in die onbekende omgeving enkel een object dat naar hun baasje rook. Het experiment wees uit dat katten veel minder aan stress gerelateerd gedrag vertoonden als hun baasje erbij was. Een object dat naar hun baasje rook, bleek dat effect niet te hebben.

Verrassend
“Dat laatste was wel verrassend,” zo vertelt onderzoeker Kristyn Vitale aan Scientias.nl. “Bij kittens is het namelijk zo dat de geur van de moeder en de geur van het nest stress vermindert. En daarom verwachtten we ook dat de geur van de eigenaar er eveneens toe zou leiden dat katten minder stress ervaren. Maar dat was dus niet het geval. In sommige gevallen waren de katten zelfs gestrester wanneer ze met een naar hun baasje geurend object in een ruimte werden gelaten dan wanneer ze helemaal alleen in die ruimte waren. Alleen de daadwerkelijke aanwezigheid van de eigenaar was voldoende om stress bij de kat weg te nemen.”

Verbonden
Het onderzoek bewijst volgens Vitale maar weer eens dat ook katten zich verbonden voelen met mensen. En dat ze zich daardoor in een onbekende omgeving veiliger en prettiger voelen als hun baasje erbij is.

Secure Base Effect
Dat laatste wordt door onderzoekers ook wel het Secure Base Effect genoemd. De term verwijst naar een situatie waarin mensen of dieren die zich geconfronteerd zien met stressvolle omstandigheden minder gestrest en angstig zijn wanneer ze vergezeld worden door iemand met wie ze zich verbonden voelen. Een mooi voorbeeld daarvan is bijvoorbeeld een klein kind dat onder toeziend oog van de ouders wél een nieuwe ruimte durft te verkennen, maar dat in afwezigheid van zijn ouders niet doet. De ouders zijn in dit scenario de ‘secure base’: de veilige basis van waaruit het kind eropuit durft te trekken. “Veel katten zijn ook in staat om hun baasje als ‘secure base’ te gebruiken,” concludeert Vitale. “En dat betekent dat de aanwezigheid van het baasje een belangrijk stress verminderend effect heeft, de kat geruststelt en helpt om een onbekende situatie verder te verkennen.”

Eerdere studies
Het onderzoek wijst uit dat baasjes een veel belangrijkere rol in het leven van hun kat spelen dan ze zelf – afgaand op het gedrag van hun kat – wellicht denken. Die voorzichtige conclusie is volledig in lijn met andere recente studies. “Eerder hebben we al aangetoond dat de meeste katten een sociale interactie met mensen verkiezen boven andere zaken, zoals voedsel en speelgoed. En dat katten nauwe banden hebben met hun eigenaren die vergelijkbaar zijn met de banden die tussen kinderen en hun ouders en honden en hun eigenaren gevormd worden,” vertelt Vitale. “En nu tonen we in dit nieuwe onderzoek dus aan dat de aanwezigheid van de eigenaar stress weg kan nemen bij de kat. Het wijst er allemaal op dat katten mensen nodig hebben.”

Die conclusie zal katteneigenaren ongetwijfeld goed doen. Maar de studie heeft meer implicaties. “Veel professionals die met katten werken, hebben het idee dat een object dat de geur van het baasje draagt ertoe kan leiden dat een kat in onbekende omgevingen – zoals bij de dierenarts – minder stress ervaart, geaccepteerd. Er zijn hiervoor zelfs speciale producten op de markt gebracht. Maar ons onderzoek laat zien dat het achterlaten van een object dat de geur van het baasje draagt, de stress niet vermindert en er zelfs voor kan zorgen dat katten angstiger worden. Het laat maar weer eens zien hoe belangrijk het is om als het gaat om het welzijn van de kat te kiezen voor een op bewijs gestoelde aanpak.”