Dat blijkt uit nieuw onderzoek dat aantoont dat maar liefst 60% van de wilde koffieplanten met uitsterven wordt bedreigd.

Misschien ben je je er niet zo van bewust wanneer je ’s ochtends met een kopje koffie probeert wakker te worden, maar dat bruine goedje dat in je mok zit, is bijzonder kwetsbaar. Op dit moment komt namelijk vrijwel alle koffie op aarde voort uit twee soorten koffieplanten: Coffea arabica en Coffea canephora. En bij de teelt van beide soorten duiken steeds meer problemen op. Zo krijgen de koffieplanten steeds vaker te maken met (ernstige) ziekten en vormt ook (door klimaatverandering ingegeven droogte) een probleem.

Het belang van wilde soorten
In een poging deze belangrijke koffieplanten van de ondergang te redden, wordt doorgaans gekeken naar wilde soorten. Die herbergen namelijk genen die wellicht gebruikt kunnen worden om C. arabica en C. canephora weerbaarder te maken tegen ziekten en klimaatverandering. Het goede nieuws is dat er maar liefst 124 soorten wilde koffieplanten zijn die we voor dit reddingsplan kunnen benutten. Maar het slechte nieuws is, dat meer dan de helft ervan met uitsterven wordt bedreigd. Dat schrijven onderzoekers in het blad Science Advances.

Zestig procent
De wetenschappers bogen zich over meer dan twee decennia aan wetenschappelijke studies die handelden over de koffieplant en moeten concluderen dat meer dan 60% van de soorten met uitsterven wordt bedreigd. En – om het nog erger te maken – veel van de met uitsterven bedreigde soorten zijn juist de soorten die zeer geschikt zijn voor het hierboven beschreven reddingsplan. Het onderzoek wijst verder uit dat zo’n 30% van de wilde koffieplanten op dit moment niet beschermd wordt. En zo’n 45% is zelfs niet terug te vinden in levende collecties of zaadkluizen, wat betekent dat uitsterven in het wild voor deze soorten echt einde verhaal is.

Klimaatverandering
De cijfers zijn zorgwekkend. Zeker als je bedenkt dat er in dit hele verhaal in veel gevallen nog nauwelijks rekening is gehouden met de impact die klimaatverandering op wilde soorten koffieplanten heeft. Onderzoekers kunnen daar in dit stadium weinig over zeggen, omdat de verspreiding van veel wilde soorten koffieplanten onvoldoende in kaart is gebracht. En als je niet precies weet in welke gebieden een soort voorkomt, is het lastig om iets te zeggen over de klimaatimpact. Een soort waarvan we wel vrij goed weten waar deze te vinden is, is de wilde C. arabica. En voor die soort durven onderzoekers dan ook wel te voorspellen welke impact klimaatverandering zal hebben. De cijfers zijn weinig bemoedigend. Zo schatten de onderzoekers dat de populatie – door klimaatverandering alleen – tegen 2088 weleens de helft kleiner kan zijn dan nu. Het doet vermoeden dat veel andere soorten koffieplanten ook hard door klimaatverandering getroffen zullen worden en nog ernstiger bedreigd worden dan we nu kunnen bedenken.

De toekomst van koffie lijkt er weinig rooskleurig uit te zien. Er zal de komende jaren flink geïnvesteerd moeten worden in de bescherming en het behoud van wilde koffieplanten. Dat is niet alleen van belang voor jouw geliefde kopje koffie, maar ook voor de 100 miljoen mensen wereldwijd die dankzij de koffieteelt in hun levensonderhoud kunnen voorzien.