kaketoe

Kaketoes kunnen elkaar leren om houten gereedschappen te maken en te gebruiken. Dat hebben Engelse onderzoekers ontdekt. Voorwaarde is wel dat de vogels duidelijk kunnen zien hoe hun ‘docent’ die gereedschappen gebruikt.

Onderzoekers kwamen op het idee toen ze een kaketoe in gevangenschap bezig zagen met nootjes. Wanneer de nootjes buiten zijn bereik lagen, brak de kaketoe stukjes hout van de palen van zijn verblijf af. Vervolgens gebruikte hij de stokjes om de nootjes naar zich toe te ‘harken’. Niemand had dat de kaketoe – Figaro genaamd – geleerd. Hij had dat zelf bedacht.

Experiment
De onderzoekers vroegen zich af hoe andere kaketoes op dit slimme trucje zouden reageren. Ze namen de proef op de som. Ze verzamelden een aantal kaketoes en lieten ze toekijken hoe Figaro zijn houten stokje gebruikte. Een tweede groep kaketoes kreeg een ‘spookdemonstratie’ te zien. In dit geval zagen ze hoe de nootjes zonder interventie van Figaro in zijn richting bewogen. De onderzoekers deden dat door met magneetjes te werken. Die magneetjes verplaatsten een nootje of de magneetjes verplaatsten een houten stokje dat de nootjes dan weer verplaatste. Vervolgens plaatsen de onderzoekers de kaketoes in een verblijf met een identiek probleem: nootjes die buiten bereik waren. In het verblijf lag een houten stokje klaar.

WIST JE DAT…

Resultaten
Drie mannetjes en drie vrouwtjes uit de groep die Figaro daadwerkelijk aan het werk hadden gezien, gingen de interactie met het gereedschap aan. Ze pakten de stokjes vaker op dan de kaketoes die de ‘spookdemonstratie’ hadden gezien. Ook wilden deze kaketoes veel liever dan de kaketoes die ‘spookdemonstraties’ zagen, succes boeken. Opvallend genoeg slaagden alle drie de mannetjes erin om de nootjes met behulp van het gereedschap dichterbij te harken. De drie vrouwtjes slaagden daar – net als de kaketoes die de spookdemonstratie zagen – niet in.

Niet klakkeloos imiteren
De vogels die er wel in slaagden om het gereedschap juist te gebruiken, imiteerden de bewegingen van Figaro niet zomaar. Hun aanpak was net ietsje anders en paste iets beter bij de omstandigheden waar Figaro’s ‘leerlingen’ mee te maken hadden. “Ook al was het noodzakelijk voor het succes van de kaketoes om Figaro aan het werk te zien, ze imiteerden Figaro niet,” vertelt onderzoeker Alice Auersperg. “De succesvole toeschouwers ontwikkelden hun eigen strategieën voor het behalen van hetzelfde resultaat. Dat is wat psychologen emulatief leren noemen.” Onderzoeker Alex Kacelnik voegt toe: “Er is een verschil tussen het herhalen van het gedrag van de docent en het nabootsen van zijn prestaties door je eigen methodes te ontwikkelen. Het laatste wijst op een creatief proces dat gestimuleerd wordt door sociale interactie. De kaketoes lijken hun docent te overtreffen, iets wat alle goede professoren van hun beste studenten verwachten.”

Twee van de kaketoes die erin slaagden de gereedschappen correct te gebruiken, werden aan nog een experiment onderworpen. Dit keer werden ze in een verblijf geplaatst waarin de nootjes wederom buiten bereik waren, maar kregen ze geen kant-en-klaar gereedschap aangeboden. Eén van de kaketoes ging het gereedschap zelf vervaardigen. De ander deed dat in eerste instantie niet, totdat hij zag hoe Figaro dat deed. Toen ging hij het ook doen. Het suggereert dat het leren gebruiken van een gereedschap de vogels stimuleert om zich ook het vervaardigen van dat gereedschap eigen te maken.