Door de opwarming van de aarde neemt de kans op zware regenval in Duitsland, Luxemburg, België en Nederland toe. En daarmee stijgt ook de kans op overstromingen.

Tot die conclusie komt een internationaal team van onderzoekers in deze studie. De wetenschappers analyseerden hoe de door de mens veroorzaakte klimaatverandering van invloed is op de maximale 1-daagse en 2-daagse regenval in Duitsland, Luxemburg, België en Nederland. Ze maakten daarvoor gebruik van waarnemingen en klimaatmodellen.

Overstromingen in juli
De studie werd natuurlijk ingegeven door de zware overstromingen die halverwege vorige maand met name in Duitsland en België voor grote problemen zorgden. In beide landen gingen door de overstromingen respectievelijk 184 en 38 levens verloren. En ook in Nederland en Luxemburg traden rivieren buiten hun oevers en richtte het water grote schade aan.

Verschillende (lokale) factoren waren van invloed op de overstromingen en hun impact. Zo speelde de zware regenval natuurlijk een grote rol. Maar wat ook niet hielp, was dat de periode ervoor ook al vrij nat was geweest, waardoor de bodems al gedeeltelijk verzadigd waren. Ook de vormgeving van het landschap speelde een rol; zo zijn sommige valleien in het gebied waar in korte tijd zeer veel regen viel, heel smal, waardoor ze eigenlijk veranderden in trechters en het aangevoerde water niet snel genoeg konden afvoeren. En zo zijn er nog wel meer lokale factoren die – positief of negatief – van invloed waren op het verwoestende effect van de overstromingen. Denk aan begroeiing, waterbeheer en infrastructuur. Voor hun onderzoek richtten de wetenschappers zich echter op de belangrijkste meteorologische oorzaak van de overstromingen: de zware regenval.

Recordbrekend veel neerslag
De overstromingen van vorige maand ontstonden na zware regenbuien. En in sommige gebieden – bijvoorbeeld rond de Duitse rivieren Ahr en Erft, maar ook rond het Belgische deel van de Maas – vielen zelfs recordbrekende hoeveelheden neerslag. Het geeft wel aan dat dat we hier te maken hebben met historisch gezien uitzonderlijke omstandigheden. Maar die omstandigheden dreigen in de toekomst minder uitzonderlijk te worden, zo concluderen de wetenschappers in hun studie. Door klimaatverandering worden zware regenval en de daaruit voortvloeiende ernstige overstromingen waarschijnlijker.

Zware regenval is waarschijnlijker
Zo wijst het onderzoek uit dat klimaatverandering ervoor zorgt dat ‘s zomers in de West-Europese regio meer regen valt. In vergelijking met 1900 – toen de aarde nog 1,2 graden Celsius koeler was dan nu het geval is – is de intensiteit van regenval in het zomerseizoen met ongeveer 3 tot 19 procent gestegen. En de kans op zware regenval zoals we die vorige maand zagen ontstaan is met een factor 1,2 tot 9 toegenomen.

Verdere opwarming
En naarmate de aarde verder opwarmt, wordt dergelijke zware regenval in het zomerseizoen alleen maar waarschijnlijker. Zo laten modellen zien dat een opwarming van 2 graden Celsius ervoor zorgt dat de intensiteit van regenval in het zomerseizoen met nog eens 0,8 tot 6 procent kan toenemen. En de kans op dergelijke zware regenval kan met een factor 1,2 tot 1,4 toenemen. En dat zijn nog conservatieve schattingen.

Het onderzoek moet aanzetten tot actie. Zo is het belangrijk om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen en zo de kans op verdere opwarming – en dus een nog grotere kans op zware regenval en ernstige overstromingen – te voorkomen. Daarnaast is het echter ook belangrijk dat we ons realiseren dat de aarde al behoorlijk is opgewarmd en de kans op zware regenval en overstromingen dus al verhoogd is. Het vereist dat we ons aanpassen en maatregelen treffen om de impact die zware regenval en overstromingen kunnen hebben, zo klein mogelijk te houden.