kepler-413b

Het winterseizoen op aarde mag dit jaar dan een beetje vreemd verlopen: het is altijd nog beter dan op Kepler-413b. De oriëntatie van de draaiingsas van deze zojuist ontdekte planeet varieert zo sterk dat de seizoenen er enorm onregelmatig zijn.

Wij vragen ons in het voorjaar en de zomer af of we een korte of een lange broek aan kunnen. Op Kepler-413b is de vraag eerder: moet ik vandaag een korte broek of een bontjas aan? De seizoenen zijn er namelijk enorm onregelmatig. Dat komt doordat de oriëntatie van de as waar de planeet omheen draait sterk varieert. De oriëntatie van die as kan over elf jaar wel dertig graden variëren. Ter vergelijking: in het geval van de aarde varieert die maar 23,5 procent over een periode van 26.000 jaar.

Baan
De betreffende planeet bevindt zich op zo’n 2300 lichtjaar van de aarde en cirkelt om twee sterren. De baan van de planeet lijkt ook te wiebelen, omdat deze niet gelijk loopt aan de baan van de sterren waar deze omheen draait. Gezien vanaf de aarde daalt en stijgt de planeet voortdurend terwijl deze een rondje rond de sterren voltooit. Onduidelijk is nog waarom het baanvlak van de planeet niet op één lijn ligt met dat van de sterren. Mogelijk komt het doordat een nabije ster invloed uitoefent op het systeem of doordat zich in het systeem nog een planeet bevindt.

Afbeelding: NASA / ESA / A. Feild (STScI).

Afbeelding: NASA / ESA / A. Feild (STScI).

Gasplaneet
Leven hoeven we op Kepler-413b niet te verwachten. De planeet is veel te warm, omdat deze te dicht bij zijn sterren staat. Bovendien is het een gasplaneet, dus er is geen oppervlak om op te staan.

Kepler ontdekte de planeet door de sterren waar deze omheen cirkelt, te bestuderen. Wanneer hun licht dimt, wijst dat erop dat er iets voor ze langsbeweegt. Toen de onderzoekers Kepler-413b op het spoor kwamen, wisten ze direct dat ze met iets bijzonders te maken hadden. “We keken naar de gegevens die we over een periode van 1500 dagen verzameld hadden en zagen in de eerste 180 dagen drie overgangen (de planeet die voor de sterren langsbewoog, red.) en daarna zagen we 800 dagen lang geen enkele overgang,” vertelt onderzoeker Veselin Kostov. “Daarna zagen we weer vijf overgangen op rij.” De volgende overgang zou pas weer in 2020 vanaf de aarde zichtbaar zijn. Dat heeft alles te maken met het feit dat de baan van de planeet ook ‘wiebelt’ en wel in zo’n mate dat de planeet – gezien vanaf de aarde – niet altijd voor de sterren langsbeweegt.