Op een kubieke centimeter keukenspons leven tot wel 5,3 miljard cellen.

Duitse onderzoekers bestudeerden in totaal 28 keukensponzen. Veertien daarvan waren gebruikt en afkomstig uit veertien verschillende huishoudens. Daarnaast werden ook veertien keukensponzen die nog ongebruikt in de verpakking zaten, bestudeerd. En de resultaten – verschenen in het blad Scientific Reports – stemmen op het eerste gezicht tamelijk droevig.

5,4 miljard cellen per cm3
De onderzoekers troffen honderden verschillende soorten microben aan in de keukenspons. En de dichtheid van die microben bedroeg tot wel 5,4 miljard cellen per kubieke centimeter. “Onze studie onderstreept en visualiseert de rol van keukensponzen als microbiologische hotspots,” zo schrijven de onderzoekers in hun paper.

Ziekteverwekkers
Maar hoe gevaarlijk zijn al die bacteriën? De onderzoekers troffen in de keukensponzen ook potentieel ziekteverwekkende bacteriën aan. Vijf van de tien meest voorkomende soorten bacteriën bleken nauwverwant te zijn aan bacteriën die beschouwd worden als ziekteverwekkers. Het goede nieuws is dat Salmonella, Proteus en Campylobacter, ziekteverwekkers die eerder in keukensponzen werden aangetroffen, dit keer niet in keukensponzen opdoken.

WIST JE DAT…

Beetje schoonmaken
Misschien maak je jezelf absoluut geen zorgen over jouw keukenspons, omdat je deze zeer regelmatig in kokend water of de magnetron legt. En jawel, dergelijke behandelingen hebben invloed op de hoeveelheid bacteriën in de spons. Maar doorgaans verminderen ze de hoeveelheid bacteriën in de keukenspons (tijdelijk) met hooguit zo’n 60 procent. En sommige bacteriën bleken in een keukenspons die regelmatig werd schoongemaakt relatief vaker voor te komen dan in een keukenspons die niet werd gereinigd. Mogelijk komt dat doordat (sommige van) deze bacteriën de schoonmaak overleven en er snel in slagen om de keukenspons opnieuw te koloniseren. Je moet dan bijvoorbeeld denken aan de bacterie Moraxella osloensis. Deze bacterie zorgt er onder meer voor dat vieze was gaat stinken en is mogelijk ook verantwoordelijk voor de stank die van een keukensponsje komt als deze al een tijdje in gebruik is.

Eens per week vervangen
“Onze studie laat zien dat keukensponzen een veel grotere bacteriële diversiteit herbergen dan eerder werd gedacht,” zo schrijven de onderzoekers. “Op lange termijn blijken methoden om de sponzen te reinigen niet voldoende effectief te zijn (…) we suggereren dan ook om de keukensponzen regelmatig – bijvoorbeeld wekelijks – te vervangen.”

Wie vanaf nu vol afschuw naar het keukensponsje op het aanrecht kijkt, kunnen we overigens op de valreep nog geruststellen. Ja, dat sponsje is een microbiologische hotspot. Maar dat zijn je smartphone en je toetsenbord ook. Sterker nog: bacteriën zijn overal en dat is maar goed ook. Want vele ervan hebben we op en in ons lijf nodig voor een goede gezondheid. En de bacteriën die in het keukensponsje zijn aangetroffen, zijn in principe niet direct dodelijk. Het onderzoek is dan ook vooral bedoeld om een stukje bewustwording te creëren, zo stellen de onderzoekers zelf. Die bewustwording komt met name van pas in omgevingen waar mensen met een zwakke gezondheid vertoeven en voor wie potentieel ziekteverwekkende bacteriën werkelijk een reden tot zorg kunnen zijn.