De grond in de Droge Valleien van McMurdo is aan het veranderen.

Tot die conclusie komen onderzoekers nadat ze gedurende twee decennia onderzoek hebben gedaan in de valleien op Antarctica. De valleien staan bekend als één van de droogste en koudste woestijnen op aarde. “Tot 2001 was er in de regio geen sprake van een opwarmende trend,” vertelt onderzoeker Walter Andriuzzi. “In tegendeel: het gebied werd steeds kouder. Maar in 2001 stopte die trend abrupt met een extreem warme weergebeurtenis. En sindsdien zijn de gemiddelde temperaturen stabiel of iets toe aan het nemen. Maar nog belangrijker is dat er sindsdien vaker intense weergebeurtenissen zijn geweest.”

Impact
En die – door klimaatverandering ingegeven – veranderingen hebben een impact op het leven in de Droge Valleien. In de valleien komen geen planten, vogels of zoogdieren voor. Maar microben en microscopisch kleine, in de grond levende ongewervelden weten zich in dit gebied – waar de gemiddelde temperatuur onder de -15 graden Celsius ligt – wel te redden. De onderzoekers bestudeerden die ongewervelden en de grond waarin zij leven en stuitten op veranderingen die onmogelijk ontdekt zouden zijn als er alleen naar de gemiddelde of maandelijkse temperaturen gekeken was. De veranderingen zijn namelijk te herleiden naar een paar dagen en soms zelfs een paar uren van ongebruikelijk warm weer. “En er zijn zelfs pieken in de zonnestraling die – zonder hogere temperaturen – leiden tot het smelten van ijs. En dat is hoe klimaatverandering hier optreedt en dat heeft reeds een impact op de biologische gemeenschap hier.”

Diversiteit
De hogere temperaturen leiden tot meer smelt van gletsjerijs en permafrost waardoor de meest voorkomende soort in de Droge Valleien van McMurdo – de rondworm Scottnema lindsayae – afneemt. Andere soorten nemen de plek van de rondworm in en verspreiden zich heuvelopwaarts. Hierdoor neemt de diversiteit aan microben en dieren in hogergelegen gebieden toe. “Dat gebeurt wereldwijd en niet alleen op Antarctica,” benadrukt Andriuzzi. Zo zorgen stijgende temperaruren in de Rocky Mountains er bijvoorbeeld voor dat insecten in toenemende mate op grotere hoogte te vinden zijn. “Als het om klimaatverandering gaat, zijn sommige soorten winnaars en anderen verliezers. In de Droge Valleien draait het allemaal om hoe zij reageren op opwarming en nog belangrijker: op water.”

Het onderzoek naar de veranderingen in de Droge Valleien van McMurdo gaat door. Het gebied is namelijk uitermate belangrijk als we meer inzicht willen krijgen in de impact die klimaatverandering heeft. Normaal gesproken is het nog niet zo gemakkelijk om te voorspellen hoe een ecosysteem op klimaatverandering gaat reageren, omdat er zoveel soorten in te vinden zijn. “Het is gemakkelijker in gebieden zoals de Droge Valleien (…) Het is een natuurlijk lab waar sommige van de mechanismen die ook elders spelen, kunnen worden onthuld.”