Hij had nog zeker 26 jaar meegekund, maar Knut heeft al op vierjarige leeftijd het loodje gelegd. Kritiek zwelt aan: de dierentuin zou Knut hebben vermoord. En daarmee komen we weer bij een oude discussie aan: horen ijsberen wel in dierentuinen thuis?

Het leven van Knut ging niet over rozen. Het aandoenlijke ijsbeertje werd door zijn eigen moeder afgewezen. Verzorger Thomas Doerflein voedde het dier noodgedwongen op. Nu, iets meer dan vier jaar later, is Knut niet meer. Een hersenbeschadiging kostte het dier de kop.

Inslapen
En dus laten ook de de dierenrechtenactivisten weer van zich horen. Sommigen deden vier jaar geleden al een beroep op het geweten van de directie van de dierentuin door te vragen Knut af te maken. Een ijsbeer laten opvoeden door mensen zou wreder zijn dan het dier in laten slapen. Andrew Linzey van het Oxford Centre for Animal Ethics kan zich daar wel iets bij voorstellen. “Eerlijk gezegd zou het beter voor Knut zijn geweest als hij niet had bestaan.”

Kritiek
De dierentuin legde de klachten van de dierenrechtenactivisten naast zich neer en liet Knut met de fles grootbrengen. Maar nu – kort na de dood van het dier – krijgt de dierentuin opnieuw een bak aan kritiek over zich heen. De discussie is Knut inmiddels ontstegen en gaat over de vraag of ijsberen überhaupt wel in een dierentuin gehouden mogen worden.

WIST U DAT…

…een soortgelijke discussie ontstond toen orka Tilikum zijn trainer doodde?

Zinloos
Het verhaal heeft natuurlijk meerdere kanten. Zo wijzen sommigen erop dat het houden van ijsberen in gevangenschap zinloos is. De dieren kunnen er niet doen wat ze in het wild doen. De jongen die ter wereld komen, kunnen de kwetsbare soort ook niet redden: ze kunnen nooit uitgezet worden, omdat ze in het wild niet overleven. Het verwijt dat dierentuinen de dieren alleen om commerciële redenen houden, is dan snel gemaakt.

Het geld
In het geval van Knut lijkt dat niet heel vergezocht. De Berlijnse dierentuin verdiende dankzij Knut miljoenen euro’s extra aan de verkoop van kaartjes. Ook de knuffels vlogen de deur uit. En de film over Knut en zijn vrienden was een groot succes.

Nuttig
Anderen wijzen erop dat de aanwezigheid van beren in dierentuinen helemaal niet zinloos is. De dieren helpen hun wilde soortgenoten aanzienlijk. “We hebben niet veel ijsberen in gevangenschap nodig,” stelt zoöloog Chris Packham. “Maar het opofferen van deze dieren is te rechtvaardigen als ze een ambassadeur van hun soort worden.” Doordat de mensen de dieren in het echt zien, zouden ze zich bewuster worden van hoe geweldig de beren zijn en hoe belangrijk het behoud van de soort is.

Het is een interessante discussie die dankzij Knut om ijsberen draait, maar natuurlijk ook van toepassing is op vele andere soorten. Wat vindt u?