Het Antoni van Leeuwenhoek start binnenkort met een nieuw soort immuuntherapie. Het koortslipvirus wordt dan ingezet om huidkanker te bestrijden.

Ten eerste wordt het herpes simplex-virus, dat de welbekende koortslip veroorzaakt, zo aangepast dat het geen koortslip kan veroorzaken. Wel kan het virus kankercellen doden. Daarna spuiten onderzoekers het goedje in een melanoom, waardoor het virus zich in de kankercellen vermenigvuldigt. De wetenschappers verwachten dat de kankercellen uit elkaar springen, zodra deze vol met virussen zitten. Vervolgens verspreidt het virus naar andere cellen.

Herpes is een slim virus

Heb je wel eens een koortslip gehad? Dan is het je misschien opgevallen dat deze vervelende zweertjes steeds terugkomen als je afweer verzwakt is. Dat komt omdat er een heel slim virus achterzit.

Omdat het virus zich niet kan delen in gezonde cellen, valt het alleen kankercellen aan. Daarnaast is er een eiwit ingebouwd in het virus dat afweercellen aantrekt, waardoor er lokaal een afweerreactie ontstaat en het immuunsysteem de kankercellen gaat aanvallen.

T-VEC
“Als chirurg probeer je kanker eerst zo veel mogelijk lokaal te behandelen,” vertelt chirurg dr. Alexander van Akkooi, die vanaf deze maand het middel T-VEC gaat gebruiken in Nederland. “Maar het is niet altijd mogelijk om een melanoom chirurgisch te verwijderen. Met T-VEC hebben we nu een nieuwe optie in handen om de kanker lokaal aan te pakken, voordat we overgaan naar middelen die in het hele lichaam werken.”

Heb je een lokale of regionale uitzaaiing van het melanoom in de huid, onderhuids of in lymfklieren, maar nog geen uitzaaiingen in de organen, dan is de kans groot dat je binnenkort het middel T-VEC krijgt toegediend. “Het middel heeft bij ongeveer de helft van de patiënten effect,” beweert Van Akkooi. “Gemiddeld blijft het een half jaar werken. We verwachten dat we het effect en de duur ervan verder kunnen vergroten door het middel te combineren met een andere vorm van immuuntherapie, die in het hele lichaam werkt. Bijvoorbeeld anti-PD-1 therapie. Die combinatie willen we ook gaan uitproberen.”

5.500 Nederlanders per jaar
Ieder jaar krijgen 5.500 Nederlands melanoom. Dit is een agressieve huidkanker, die gemakkelijk uitzaait. Zo stierven er in 2015 825 mensen als gevolg van deze huidkanker. Gelukkig zijn er nieuwe behandelopties bijgekomen, waardoor patiënten steeds vaker te genezen zijn.

Andere nieuwe behandelmethode
Ook een andere groep Nederlandse wetenschappers werkt momenteel aan een nieuwe behandelmethode. Dankzij deze behandelmethode is er hopelijk een kleinere kans dat huidkanker terugkeert. Het vaccin is door onderzoekers van het Radboud UMC ontwikkeld en maakt gebruik van dendritische cellen. De cellen vertellen het immuunsysteem welke kankercellen moeten worden opgeruimd. Deze behandeling wordt de komende jaren aangeboden in Nijmegen, Amsterdam, Rotterdam en Zwolle en wordt gedekt vanuit de basisverzekering. Over vier jaar weten de onderzoekers of de behandeling effectief is.