In 27 jaar tijd is het Great Barrier Reef ongeveer de helft van zijn koraal verloren. Dat schrijven wetenschappers. Beschadiging door stormen, zeesterren en verbleking van het koraal zijn de voornaamste oorzaken daarvan.

De hoeveelheid koraal in het Great Barrier Reef is dus in 27 jaar tijd gehalveerd. En als we niets doen, halveert het tegen 2022 opnieuw, zo stellen de onderzoekers in het blad Proceedings of the National Academy of Sciences. Overigens heeft niet elk deel van het enorme Great Barrier Reef het even zwaar te verduren. Het noorden is relatief stabiel; het is voornamelijk het zuidelijke deel dat veel koraal verloren is.

Verklaring
Maar hoe is dat verlies aan koraal te verklaren? Er zijn meerdere oorzaken. Stormen zorgen ervoor dat koraal beschadigt en verdwijnt. Zo’n 48 procent van het verdwenen koraal is hierdoor te verklaren. Een andere probleem is verbleking: voor zo’n tien procent verantwoordelijk voor het verdwenen koraal. Verbleking treedt op wanneer algen – die koraal van hun kleurtje voorzien – door het koraal worden afgestoten. Dat gebeurt wanneer de temperatuur van het water relatief flink stijgt: algen gaan dan overuren maken en worden zo actief dat ze het koraal niet langer goed, maar kwaad doen. Het koraal moet ze daarop wel afstoten, maar verliest zo zijn kleur en bron van voedsel. En dat wordt het koraal soms fataal. Een derde probleem wordt gevormd door de doornenkroon. Deze zeester is voor 42 procent verantwoordelijk voor het verdwenen koraal. Door de explosieve toename van deze zeesterren heeft het koraal het bijzonder moeilijk.

WIST U DAT…

…robotjes in de toekomst ingezet kunnen worden om kapot koraal weer aan elkaar te metselen?

Veerkracht
Maar hoe kan het koraal in zo’n relatief kort tijdbestek zo snel verdwijnen? Koraal bezit toch ook een zekere veerkracht? Ja, stelt onderzoeker Hugh Sweatman. Maar die veerkracht is te zwak. “Onze gegevens laten zien dat riffen hun koraalbedekking na zulke verstoringen (stormen, verbleking, etc., red.) kunnen herstellen, maar zo’n herstel duurt tien tot twintig jaar. Op dit moment is het tijdsbestek tussen de verstoringen te kort voor een volledig herstel en dat leidt tot de grote verliezen op lange termijn.”

Doornenkroon. Foto: Katharina Fabricius / Australian Institute of Marine Science.

Om te voorkomen dat het koraal in de toekomst nog verder afneemt, moeten we ingrijpen, vinden de onderzoekers. “We kunnen de stormen niet stoppen en opwarming van de oceanen (de belangrijkste oorzaak van verbleking) is één van de belangrijkste effecten van wereldwijde klimaatverandering,” vertelt John Gunn. Ook dat is dus niet zo één, twee, drie aan te pakken. “Maar we kunnen wel maatregelen nemen om de invloed van doornenkronen te verminderen. Het onderzoek wijst uit dat de oppervlakte die door koraal bedekt wordt in de afwezigheid van doornenkronen met zo’n 0,89 procent per jaar zou toenemen, dus zelfs met het verlies dat te wijten is aan stormen en verbleking zou het koraal zich dan nog langzaam blijven herstellen.”

Verbleekt koraal. Erachter ziet u gezond koraal. Foto: Acropora (via Wikimedia Commons).