gesprekSommige mensen houden ervan om tijdens een gesprek af en toe een korte stilte te laten vallen. Toch roept dit bij de meeste mensen negatieve emoties op, zo blijkt uit een onderzoek van drie Groningse psychologen. Een gesprek dat soepel loopt roept juist positieve gevoelens op: het geeft mensen het idee ‘dat ze erbij horen’ en dat anderen het met hun eens zijn.

In twee experimenten onderzochten psychologen Namkje Koudenburg, Tom Postmes en Ernestine Gordijn het effect van silte op sociale behoeftes.

Eerste experiment: gesprek
In het eerste onderzoek lazen 102 studenten een scenario. De helft van de proefpersonen kreeg een scenario waarin de ik-persoon een licht controversiële opmerking maakt waarna een stilte viel. De andere proefpersonen kregen hetzelfde scenario, maar dan zonder dat het gesprek onderbroken werd door een stilte. Personen in de eerste groep voelden zich angstiger, minder zelfverzekerd en meer afgewezen. Mensen in de tweede groep voelden zich meer gesterkt in hun meningen dan wanneer er wel een stilte viel, ondanks dat er geen daadwerkelijk verschil was tussen wat er in beide scenario’s gezegd werd. Dit wijst erop dat niet alleen de inhoud, maar ook de soepelheid van het gesprek indicatief is voor of anderen het met ons eens zijn.

Tweede experiment: video
In het tweede experiment zagen proefpersonen een video waarin drie personen een gesprek voerden. Het gesprek duurde zes minuten en er waren twee condities. In één conditie liep het gesprek soepel door. In de andere conditie werd het gesprek onderbroken door een korte stilte van vier seconden. Verder waren de condities identiek. Hoewel de kijkers zich niet bewust waren van de korte stilte, werden ze er sterk door beïnvloed. Proefpersonen die de video met een korte stilte zagen, rapporteerden minder zelfvertrouwen en gevoelens van afwijzing en uitsluiting.

WIST U DAT…

…een interviewer baat heeft bij doorvragen, al maakt het niet uit of dit prikkelend, meegaand of terughoudend gebeurt.

Conclusie
De resultaten ondersteunen het idee dat de mens bijzonder gevoelig is voor signalen van afwijzing, mogelijk als gevolg van het evolutionair belang van groepsprocessen voor de overlevingskansen van het individu. “In een soepel lopend gesprek kunnen sociale behoeftes worden bevredigd, zoals de behoefte om erbij te horen, de behoefte aan zelfvertrouwen en de behoefte aan sociale validatie”, vertelt onderzoeker Namkje Koudenburg uit in het Journal of Experimental Social Psychology. “Als de flow van het gesprek echter onderbroken wordt, zelfs al is dat maar heel kort, ontstaan negatieve emoties en gevoelens van afwijzing.”