leeuw1

Ooit leefden er 37 grote dieren in Egypte. Vandaag de dag zijn er nog maar acht. Aan de hand van kunst brengen wetenschappers de veranderingen in het Egyptische dierenrijk in kaart en verklaren ze het verdwijnen van al die soorten.

Ongeveer zesduizend jaar geleden leefden in Egypte tal van grote dieren die er vandaag de dag niet meer te vinden zijn. Denk aan leeuwen, giraffen en olifanten. In een nieuw onderzoek scheppen wetenschappers aan de hand van Egyptische kunst meer duidelijkheid over het verdwijnen van deze soorten.

Kunst
In en op de kunstwerken van Egyptenaren staan vaak dieren afgebeeld. Het geeft een beeld van hoe de Nijlvallei er in de tijd van het kunstwerk uitzag en kan ons meer vertellen over de dieren die er toen voorkwamen. Door de kunstwerken vervolgens naast kunstwerken uit een later tijdperk te leggen, kunnen we bovendien een beeld krijgen van wanneer diersoorten uit Egypte verdwenen.

Minder stabiel ecosysteem
De onderzoekers ontdekten dat het verdwijnen van diersoorten – waarschijnlijk door toedoen van een droger wordend klimaat en de groeiende bevolking mensen – het ecosysteem minder stabiel maakte. “Wat ooit een rijke en diverse samenleving van zoogdieren was, is nu iets heel anders,” vertelt onderzoeker Justin Yeakel. “Eén van de eerste dingen die verloren gingen toen het aantal soorten terugliep was de overvloed in het ecosysteem. Er waren eerst meerdere soorten gazelles en andere soorten kleine planteneters. Iets wat belangrijk was, omdat zoveel verschillende roofdieren op ze jagen. Wanneer er minder van deze kleine planteneters zijn, heeft het verlies van één soort een veel groter effect op de stabiliteit van het systeem en kan leiden tot extra uitstervingen.”

“We zien vandaag de dag veel ecosystemen waarin een verandering in één soort een grote invloed heeft op hoe het ecosysteem functioneert en dat kan wel eens een modern fenomeen zijn”

Droogte
De onderzoekers identificeerden vijf periodes in de afgelopen 6000 jaar waarin er grote veranderingen optraden onder de zoogdieren in Egypte. Drie van deze periodes vallen samen met extreme veranderingen in het klimaat: het klimaat werd droger. Deze drogere periodes vallen tevens samen met onrust onder de Egyptenaren: zoals de val van het Oude Rijk rond 4000 jaar geleden en de val van het Nieuwe Rijk rond 3000 jaar geleden.

De meest recente veranderingen traden ongeveer 100 jaar geleden op. De analyse van de onderzoekers wijst erop dat het verdwijnen van diersoorten in de afgelopen 150 jaar een buitenproportionele invloed had op de stabiliteit van het ecosysteem. “Dit kan wel eens een voorbeeld van een veel algemener patroon zijn,” waarschuwt Yeakel. “We zien vandaag de dag veel ecosystemen waarin een verandering in één soort een grote invloed heeft op hoe het ecosysteem functioneert en dat kan wel eens een modern fenomeen zijn. We zijn niet geneigd om na te denken over hoe zo’n systeem er 10.000 jaar geleden uitzag, toen er een veel grotere overvloed aan soorten was.”