Wetenschappers zijn erin geslaagd om tien patiënten die slechtziend waren met behulp van een kunstmatig hoornvlies het zicht terug te geven. De kunstmatige hoornvliezen worden gemaakt van synthetisch collageen en regenereren de zenuwen en cellen in het oog. Een doorbraak die menselijk donorweefsel overbodig maakt en wachtlijsten verkort.

De mens ziet dankzij het hoornvlies: een transparante laag die de pupil, iris en voorkant van het oog bedekt. De meeste mensen die slecht zien of blind zijn, hebben een beschadiging aan hun hoornvlies. Het gaat dan wereldwijd om ongeveer tien miljoen mensen. Velen van hen komen in aanmerking voor een transplantatie, maar de wachtlijsten zijn lang.

Collageen
Het kunstmatige hoornvlies is in het laboratorium tot stand gekomen en bestaat uit een synthetische versie van menselijk collageen. Dit goedje doet het ‘echte collageen’ zo goed mogelijk na. En met succes.

Verbetering
De wetenschappers verwijderden bij tien patiënten het beschadigde oogweefsel en vervingen dat door een kunstmatige stof. Vervolgens volgden ze de patiënten twee jaar lang om te achterhalen of de stof door het oog werd geaccepteerd. Alle patiënten kregen het zicht terug, maar sommigen moesten nog wel contactlenzen dragen. Bij zes patiënten verbeterde het zicht aanzienlijk: zij konden objecten op een afstand die vier keer groter was dan voorheen herkennen.

Afstoting
Bij alle patiënten werkte het kunstmatige hoornvlies net zo goed als een gedoneerd hoornvlies. Bij sommigen zelfs beter. “De regeneratie van de zenuwen werkte in alle patiënten veel sneller dan bij een menselijk hoornvlies het geval zou zijn geweest,” vertelt onderzoeker May Griffith. Van afstoting was geen sprake. Ook hoefde het immuunsysteem niet onderdrukt te worden om afstoting te voorkomen.

Gevoelig
Hoe werkt het? De zenuwen en cellen van de patiënten moeten als het ware in het kunstmatige hoornvlies groeien, zodat deze zich kan gaan gedragen als een echt hoornvlies. En dat gebeurde bij alle patiënten. Zo waren de kunstmatige hoornvliezen in staat om normale tranen te produceren en waren ze gevoelig voor aanraking.

Regeneratie
Patiënten bij wie de transplantatie van menselijke hoornvliezen mislukt, krijgen tegenwoordig een prothese. Dit is ook een kunstmatig hoornvlies, maar één met veel nadelen. Het hoornvlies is moeilijk te implanteren en kan onder meer infecties veroorzaken. Dit nieuwe hoornvlies onderscheidt zich hier duidelijk van. “Het is eigenlijk het stimuleren van de regeneratie.”

Hoewel de resultaten veelbelovend zijn, waarschuwen de onderzoekers dat nader onderzoek noodzakelijk is.