taal

Maar liefst 25 procent van de talen die wereldwijd gesproken wordt, dreigt te verdwijnen. De bedreigde talen – die voornamelijk in ontwikkelingslanden gesproken worden – worden het slachtoffer van het economische succes.

Dat stellen onderzoekers van de universiteit van Cambridge. Ze stelden de snelheid en frequentie waarmee talen verdwijnen vast met behulp van de criteria die normaliter gebruikt worden om bedreigde diersoorten te definiëren. Die criteria zijn: een kleine populatie (in dit geval: een kleine groep mensen die de taal spreekt), een klein geografisch leefgebied en veranderingen binnen de populatie (in dit geval: afname van het aantal sprekers van de taal). Een enorme database met informatie over talen wereldwijd werd aan de hand van deze drie criteria getoetst, zodat de onderzoekers een beeld konden krijgen van welke talen werkelijk bedreigd worden. In hun paper concluderen de onderzoekers dat maar liefst 25 procent van de bestaande talen op basis van deze criteria dreigt te verdwijnen.

Oorzaak
Een volgende stap was het achterhalen van de oorzaak van het verdwijnen van deze talen. De wetenschappers kwamen de boosdoener al snel op het spoor. Er bleek een sterk verband te zijn tussen het bruto binnenlands product per hoofd en de afname in taaldiversiteit. Hoe succesvoller een gebied economisch gezien was, hoe sneller de diversiteit aan talen terugliep. “Wanneer economieën zich ontwikkelen, gaat vaak één taal de politieke en educatieve sfeer domineren,” legt onderzoeker Tatsuya Amato uit. “Mensen worden gedwongen om de dominante taal te omarmen of anders het risico te lopen dat ze zowel economisch als politiek in de kou blijven staan.”

Noord-Amerika
Gebieden waar talen in een rap tempo verdwijnen, zijn bijvoorbeeld de noordwestelijke hoek van Noord-Amerika. De Wichita-taal wordt er (tegenwoordig in Oklahoma) bijvoorbeeld door nog maar één persoon werkelijk vloeiend gesproken. En de taal van de Athabaskan-mensen in het oosten van Alaska werd in 2009 nog maar door 24 mensen gesproken. En ook in Australië dreigen de talen van de Aboriginals het onderspit te delven. Recent ging de Margu-taal er verloren en nu dreigt het Rembarunga te volgen.

Het verdwijnen van al die talen is zonde, zo vinden de onderzoekers. “Natuurlijk heeft iedereen het recht om te kiezen welke taal hij wil spreken, maar het behouden van een stervende taal is belangrijk, om de culturele diversiteit in een globaliserende wereld te behouden.”