gen

Wetenschappers hebben ontdekt dat veel dieren – waaronder mensen – genen bezitten die niet afkomstig zijn van hun voorouders, maar van micro-organismen die met onze voorouders samenleefden.

Organismen die in hetzelfde leefgebied wonen en genen uitwisselen: het is niet ongewoon. Heel veel eencellige organismen maken er handig gebruik van. Het stelt bepaalde bacteriën bijvoorbeeld in staat om heel snel resistent te worden voor bepaalde antibiotica. De grote vraag was altijd echter: doen ook complexere organismen – waaronder mensen – aan deze zogenoemde horizontale genoverdracht? De wetenschappelijke wereld was verdeeld. Sommige wetenschappers namen aan dat alle genen die complexere dieren – waaronder mensen – bezitten, afkomstig zijn van de voorouders van deze organismen. Anderen achtten horizontale genoverdracht ook in het geval van complexere organismen mogelijk.

Het onderzoek
Maar een nieuw onderzoek brengt daar verandering in. De onderzoekers bestudeerden de genomen van twaalf soorten fruitvliegjes, vier soorten rondwormen en tien soorten primaten (waaronder mensen). De onderzoekers berekenden in hoeverre genen van deze soorten leken op vergelijkbare genen van andere soorten. Ze wilden op basis daarvan inschatten hoe waarschijnlijk het was dat deze genen afkomstig waren van organismen waarmee de onderzochte soorten lang geleden hun leefgebied hadden gedeeld.

WIST JE DAT…
…recent onderzoek erop wijst dat we veel minder genen bezitten dan gedacht?

Resultaten
Uit het onderzoek blijkt dat een aantal onderzochte soorten genen hadden verkregen door horizontale genoverdracht. In de meeste gevallen waren de genen afkomstig van bacteriën en protisten. Sommige genen waren afkomstig van schimmels. En onder primaten bleek vijftig procent van de genen die door horizontale genoverdracht verkregen waren, afkomstig te zijn van virussen.

Mensen
In het geval van mensen ging het in totaal om meer dan 130 genen die we aan horizontale genoverdracht hadden overgehouden. Sommige van deze genen waren betrokken bij immuunreacties en de stofwisseling.

De onderzoekers benadrukken dat hun analyse waarschijnlijk het aantal genen dat soorten aan horizontale genoverdracht hebben overgehouden, onderschat. Ook wijzen ze erop dat directe horizontale genoverdracht tussen meercellige organismen waarschijnlijk eveneens tot de mogelijkheden behoort. Zo is reeds bekend dat er horizontale genoverdracht plaatsvindt tussen sommige parasieten en hun gastheer.