leefbaar

Planeten ter grootte van de aarde kunnen op veel grotere afstand van hun ster dan gedacht nog leven herbergen. Dat suggereert een nieuw onderzoek. Wanneer we ook rekening houden met het leven onder het oppervlak, blijkt de leefbare zone van dergelijke planeten drie keer groter te zijn dan werd aangenomen.

De afstand tussen een ster en de planeet die eromheen draait, is van cruciaal belang wanneer we moeten bepalen of leven op die planeet mogelijk is. “Een planeet moet niet te dicht bij zijn zon staan, maar ook niet te ver weg wil er vloeibaar water op het oppervlak voorkomen,” legt onderzoeker Sean McMahon uit. Als de planeet te dicht bij zijn zon staat, zal eventueel water verdampen. Is de planeet te ver van de zon verwijderd, dan zal het water bevriezen. Het gebied waarin een planeet zich moet bevinden om vloeibaar water te kunnen bevatten (en dus leven te kunnen herbergen) wordt ook wel Goldilock-zone of leefbare zone genoemd.

Onder het oppervlak
Onderzoekers van de universiteit van Aberdeen en de universiteit van St Andrews stellen nu dat die leefbare zone in werkelijkheid veel groter is dan onderzoekers altijd dachten. “De theorie (omtrent de leefbare zone, red.) houdt geen rekening met leven dat zich diep onder het oppervlak van een planeet bevindt,” stelt McMahon. “Wanneer je dieper onder het oppervlak kijkt, neemt de temperatuur toe en zodra je bij een temperatuur komt waarbij vloeibaar water kan bestaan, kan er ook leven bestaan.”

Vijf kilometer
De huidige theorie omtrent de leefbare zone hield alleen rekening met vloeibaar water op het oppervlak. Maar het is niet onaannemelijk dat buitenaards leven niet aan het oppervlak, maar juist onder het oppervlak te vinden is. De onderzoekers wijzen er hierbij op dat 5,3 kilometer onder het aardoppervlak nog leven aangetroffen is. “Maar wellicht is er zelfs op sommige plaatsen tien kilometer onder het aardoppervlak nog leven te vinden.” En als dat op aarde tot de mogelijkheden behoort, waarom zou dat dan ook op andere planeten niet kunnen? Sterker nog: op andere planeten is het waarschijnlijk een voordeel om ondergronds te leven. Het oppervlak van de rotsachtige planeten en manen die ons bekend zijn, lijken helemaal niet op de aarde.” Het is er koud en kaal en vaak ontbreekt een atmosfeer of is deze slechts heel dun. “Door ondergronds te leven bescherm je je dan tegen heel wat onplezierige omstandigheden op het oppervlak.”

Eenzame planeten

Dit onderzoek suggereert dat zelfs eenzame planeten (planeten die niet rond een ster cirkelen) leven kunnen herbergen. “Rotsachtige planeten die een paar keer groter zijn dan de aarde kunnen zelfs in de interstellaire ruimte op vijf kilometer onder het oppervlak vloeibaar water bevatten, ook als ze geen atmosfeer hebben, want hoe groter de planeet, hoe meer warmte deze intern genereert.”

Drie keer
Wanneer we rekening gaan houden met leven onder het oppervlak van planeten, wordt de leefbare zone opeens een stuk groter. “Met behulp van ons computermodel hebben we ontdekt dat de leefbare zone van een aardachtige planeet die rond een zonachtige ster draait zo’n drie keer groter is wanneer we de vijf kilometer onder het oppervlak van de planeet meerekenen. Het model toont aan dat vloeibaar water – en dus leven – vijf kilometer onder het oppervlak van de aarde kan overleven als de aarde drie keer verder van de zon verwijderd was dan nu het geval is.” Als er ook op tien kilometer onder het aardoppervlak organismen te vinden zijn, zouden deze zelfs kunnen overleven als de leefbare zone veertien keer breder was. Op dit moment strekt de leefbare zone in ons zonnestelsel voorbij Mars. Maar met dit onderzoek in het achterhoofd kan deze zich in werkelijkheid wel eens uitstrekken tot voorbij Jupiter en Saturnus.

Het onderzoek suggereert dat de leefbare zone groter is dan gedacht. Het betekent dat ook veel meer planeten dan gedacht in die leefbare zone vallen. “De resultaten suggereren dat leven veel vaker in planeten en manen voorkomt dan op hun oppervlak. Dat betekent dat het de moeite waard is om buiten de conventionele leefbare zone naar tekenen van leven te zoeken.” Het onderzoek suggereert tevens voorzichtig dat onze planeet heel bijzonder is. Wellicht zijn planeten met leven op het oppervlak een uitzondering en is leven onder het oppervlak juist regel.