Wetenschappers hebben veel microfossielen aangetroffen in drie miljard jaar oude Australische stenen. De vondst van deze microfossielen laat zien dat leven in de bodem ouder is dan we denken.

“Je hebt een microscoop nodig om deze piepkleine fossielen te zien”, zegt paleontoloog Gregory Retallack van de universiteit van Oregon. 4,6 miljard jaar geleden is de aarde ontstaan in stofschijf rondom de zon. “Als we tweederde terug gaan in de geschiedenis van de aarde was er al volop leven aanwezig in de aardse bodem.”

microbenRijk microbioom
De onderzoekers hebben een microbioom ontdekt met minimaal vijf verschillende microfossielen. Deze microfossielen verschillen onderling van elkaar als het gaat om grootte, vorm en isotopische samenstelling.

De grootste microfossielen zijn spindelvormige, holle structuren gevormd door schimmelachtige straalzwammen (Actinobacteria). Deze symbiotische bacteriën leven vandaag de dag bijvoorbeeld in de knolletjes aan de wortels van elzen. Zij zorgen ervoor dat deze loofboom voldoende stikstof krijgt. De karakteristieke aardse geur van tuingrond wordt ook veroorzaakt door deze straalzwam.

Daarnaast zijn er bolvormige fossielen aangetroffen die lijken op paarse zwavelbacteriën.

Geen verdwaalde cellen
“Met een dichtheid van meer dan duizend cellen per kubieke millimeter vormden de microfossielen toentertijd al een goed functionerend ecosysteem”, vervolgt Retallack. “Het zijn dus niet een paar verdwaalde cellen.” Volgens de onderzoeker is er bewijs dat leven in de grond een belangrijke rol speelde in de cyclus van koolstof, fosfor, zwavel en stikstof.

Ging leven eerder van zee naar land?
De vondst is belangrijk, omdat veel onderzoekers denken dat het leven 3,7 miljard jaar geleden ontstond in de vorm van cyanobacteriën. Zij zijn verantwoordelijk voor de vorming van stromatolieten. Eerder dit jaar werden op Groenland fossiele stromatolieten gevonden met een recordouderdom van 3,7 miljard jaar, waardoor de datum waarop het leven op aarde verscheen 200 miljoen jaar opschoof.

Onderzoekers denken dat het leven vanuit de zee naar het land verspreidde, maar dat dit wel lang duurde. “Oceanen waren broedplaatsen van leven, terwijl het op land nog een droge bedoening was”, schreef geobioloog Hope Jahren eerder dit jaar. “Er is namelijk geen duidelijk bewijs dat leven op het vasteland voorkwam.” Dit bewijs is er nu dan eindelijk, schrijven de onderzoekers van de universiteit van Oregon.

Buitenaards leven
Opvallend genoeg lijken de zoutafzettingen en de microfossielen op structuren die Marsrover Curiosity op Mars heeft gevonden. Retallack: “Misschien kunnen we deze fossielen gebruiken om microscopisch leven op andere planeten te identificeren.”