De waarheid vertellen gaat ons mensen beter af dan het rondbazuinen van leugens. Maar: oefening baart kunst. Uit onderzoek blijkt dat liegen gemakkelijker wordt als we het vaker doen. Sterker nog: we kunnen er door ‘training’ zo goed in worden, dat onze leugens haast niet meer van de waarheid te onderscheiden zijn. En dat heeft verstrekkende gevolgen. Bijvoorbeeld voor de leugendetector.

Het vertellen van een leugen kost ons brein meer energie. Op hersenscans resulteert dat dan ook in meer activiteit, met name in de prefrontale cortex. Dit deel van de hersenen is onder meer betrokken bij het maken van keuzes, plannen en het beheersen van impulsen. Blijkbaar moet ons brein intern nogal wat afhandelen alvorens een leugen er overtuigend uitkomt.

Simpeler
Onderzoeker Bruno Verschuere vroeg zich af of het mogelijk is om het hele proces wat gemakkelijker te maken. Oftewel: kan liegen op den duur simpeler worden? Hij verzamelde enkele studenten om het uit te zoeken. Alle proefpersonen moesten opschrijven wat ze die dag hadden gedaan en vervolgens kregen ze vragen over hun dag. Tussendoor kregen de studenten ook vragen die niet over hun belevenissen gingen.

Groepen
De onderzoekers verdeelden de studenten in drie groepen. De ene groep moest altijd liegen als ze vragen kregen die niet over hun dag gingen. De andere groep moest de waarheid vertellen en de derde groep mocht zelf kiezen, zolang ze maar even vaak de waarheid als een leugen vertelden.

Reactietijd
Uit de studie blijkt dat het liegen aanzienlijk gemakkelijker was voor de mensen die het vaker deden. Normaal gesproken zit er een groot verschil in de reactietijd tussen een vraag en eerlijk antwoord en een vraag en een leugen. Maar dat verschil verdween naarmate studenten vaker logen.

Experts concluderen dat het brein leugens normaal gesproken vertraagt, maar dat mensen die veel liegen – zoals pathologische leugenaars – daar geen hinder meer van ondervinden. En dat brengt belangrijke vragen met zich mee. Bijvoorbeeld of de leugendetector wel zo geschikt is voor het opsporen van leugenaars. Leugendetectors worden vaak gebruikt om mensen die verdacht zijn van een misdaad te ondervragen en zij hebben vaker psychopathische trekjes waarvan pathologisch liegen er één is. Voor deze groep is het wellicht relatief gemakkelijk om de leugendetector voor de gek te houden.