Vrije wil is een relatief begrip, zo blijkt maar weer. Mensen blijken onbewust vaak een voorkeur voor objecten in het midden te hebben.

We denken heel rationeel keuzes te maken. Bijvoorbeeld wat we vanavond gaan eten, welke televisie we gaan kopen en welk boek we per se willen lezen. Maar er zijn tal van onbewuste processen die ons daarbij beïnvloeden. Wetenschappers hebben nu weer zo’n nieuw onbewust voorkeurtje ontdekt.

Locatie
De onderzoekers keken welke invloed de locatie van een object heeft op onze keuze. Ze verzamelden 100 mensen en lieten ze zeventien rijtjes met foto’s zien. Elk rijtje telde vijf foto’s. De proefpersonen moesten aangeven voor welke foto ze de meeste en de minste voorkeur hadden. De proefpersonen bleken opvallend vaak een grote voorkeur te hebben voor foto’s in het midden. Locatie bleek geen rol te spelen bij de vraag voor welke foto ze de minste voorkeur hadden.

WIST U DAT…

…winkeliers op tal van manieren met uw brein spelen?

Twee
Een tweede experiment verliep precies hetzelfde. Alleen kregen de mensen nu niet de vraag over de minste voorkeur te horen en waren de rijtjes verticaal in plaats van horizontaal. Weer bleken mensen een voorkeur te hebben voor objecten in het midden.

Drie
In een derde en laatste experiment moesten proefpersonen een paar sokken kiezen. De helft van de proefpersonen bekeek de wand met sokken op ooghoogte. De rest bekeek de sokken op ongeveer een meter hoogte. Weer bleken mensen vooral een voorkeur te hebben voor sokken op een centrale locatie. De sokken onderaan het schap werden het minst gekozen, zo is in het blad Applied Cognitive Psychology te lezen.

Het onderzoek laat zien dat we in onze keuzes sterk beïnvloed worden door onbewuste processen. “Mensen zijn zich misschien niet bewust van deze voorkeur, maar het kan de keus beïnvloeden in tal van alledaagse situaties,” meent onderzoeker Paul Rodway. Hij vermoedt echter dat ook ‘grotere’ keuzes hierdoor beïnvloed worden. Zo zou een verkiezingskandidaat die tijdens een debat in het midden staat mogelijk een voorsprong hebben op de rest.