Verstopte doucheputjes en een terugtrekkende haarlijn zouden zomaar eens het gevolg kunnen zijn van leven in een vervuilde stad.

Een goede luchtkwaliteit is zeker niet meer vanzelfsprekend. In steden zweven er namelijk kleine, luchtverontreinigende deeltjes in de lucht, beter bekend als fijnstof (PM). Deeltjes die door de mens zijn gemaakt, zoals roet, komen het meeste voor en zorgen voor ernstige luchtvervuiling. Naar schatting ademt maar liefst negen op de tien mensen wereldwijd vervuilde lucht in. Dit is niet alleen een aanslag op onze gezondheid, maar blijkt nu ook verband te houden met haaruitval.

Meer over fijnstof
Fijnstof (PM) is een term die gebruikt wordt om een mengsel van vaste deeltjes en druppels in de lucht te beschrijven. Het bestaat uit deeltjes van verschillende grootte, herkomst en chemische samenstelling en is verdeeld in twee categorieën. De eerste categorie bestaat uit PM10; deeltjes met een diameter van 10 micrometer of kleiner. De tweede categorie is PM2,5; deeltjes die een diameter van 2,5 micrometer of kleiner hebben. Zowel PM10 als PM2,5 worden beschouwd als belangrijke verontreinigende stoffen die vrij komen door de verbranding van fossiele brandstoffen waaronder benzine, diesel en andere brandstoffen zoals steenkool, olie en biomassa. Ook andere industriële activiteiten – zoals de bouw, mijnbouw en de productie van materialen zoals cement, keramiek en bakstenen – kunnen zorgen voor een toename aan fijnstof. En deze houden verband met verschillende ernstige gezondheidsproblemen, zoals hart- en longaandoeningen, kanker en ademhalingsproblemen.

Studie
Dat fijnstof slecht is voor onze gezondheid, is bekend. Elk jaar sterven er wereldwijd zo’n 4,2 miljoen mensen door het inademen van fijnstof dat diep door weet te dringen in de longen en het hart- en vatenstelsel. Maar heeft fijnstof eigenlijk ook nog andere gevolgen? Onderzoekers besloten het in een nieuwe studie te bestuderen. “Onlangs is de hoeveelheid fijnstof in Korea fors toegenomen,” zegt onderzoeksleider Hyuk Chul Kwon tegen Scientias.nl. “Het wordt in Korea dan ook als serieus probleem erkend. Bovendien weten we dat er een belangrijk verband is tussen luchtvervuiling en ernstige ziekten. Maar er is eigenlijk nog maar weinig onderzoek gedaan naar het effect van specifieke blootstelling op de menselijke huid of haar. En dus besloot ik dit onder de loep te nemen.”


Haaruitval
In de studie werden cellen die zich aan het oppervlak van de menselijke hoofdhuid bevinden – de zogenoemde follikel dermate papillacellen (HFDPC’s) – blootgesteld aan verschillende concentraties fijnstof (PM10) en dieseldeeltjes. “We hebben dus niet gekeken naar de haarzakjes zelf, maar naar de cellen die aan de basis liggen van de haarfollikel,” benadrukt Kwon. “Deze cellen zijn namelijk verantwoordelijk voor de haargroei en haarbehoud.” Nadat de cellen werden blootgesteld aan de verontreinigende stoffen, lieten de onderzoekers ze een dag liggen. Vervolgens bepaalden ze de volgende dag de niveaus van verschillende eiwitten in de cellen. De resultaten tonen aan dat de aanwezigheid van de deeltjes fijnstof en diesel de niveaus van bèta-catenine – een belangrijk eiwit dat betrokken is bij de haargroei – verlaagt. Ook drie andere eiwitten – cycline D1, cycline E en CDK2 – die betrokken zijn bij de haargroei en haarbehoud, bleken in minder groten getale voor te komen. “Onze studie toont aan dat fijnstof de genen die betrokken zijn bij de haargroei onderdrukt,” vat Kwon samen. “Bovendien blijkt dat hoe hoger de concentraties verontreinigde stoffen, hoe groter de afname van eiwitten is.”

Wist je dat…

…er ook een verband is gevonden tussen luchtvervuiling en autisme? Ook zou luchtvervuiling mogelijk dommer kunnen maken én kunnen leiden tot een chronische nierziekte. Dit laat maar weer eens zien hoe slecht de stoffen die wij in grote getale in de atmosfeer pompen, eigenlijk zijn. Daarnaast blijkt dat hele kleine hoeveelheden fijne deeltjes al funest zijn en in verband worden gebracht met vroeggeboorten, leerachterstanden en hartaandoeningen.

Kaal
Dit betekent dat als iemand veelvuldig aan hoge concentraties fijnstof wordt blootgesteld, dit zelfs zou kunnen leiden tot kaalheid. Toch plaatst de onderzoeker een kanttekening. “Momenteel hebben we alleen onderzoek gedaan in een laboratorium,” zegt hij. “We hebben daarom meer onderzoek nodig om te begrijpen wat de invloed precies is op mensen die in het dagelijks leven regelmatig en veelvuldig worden blootgesteld aan verontreinigende stoffen, in de echte wereld.” Of er bovendien verschillen zijn tussen geslachten en leeftijden, is nu nog onbekend. “We weten dat mannen over het algemeen meer last hebben van haaruitval door het hormoon dihydrotestosteron,” zegt Kwon. “Maar om te achterhalen of ook fijnstof meer impact heeft op de haargroei bij mannen dan vrouwen, zal er eerst meer onderzoek uitgevoerd moeten worden.”


“Breng minder tijd door in drukke straten, vooral tijdens de spits”

Toch kan het verstandig zijn om zelf alvast wat maatregelen te nemen. Zeker ook met het oog op de impact van fijnstof op je gezondheid. Maar wat kun je zelf eigenlijk doen? “Je kunt proberen om de blootstelling aan luchtvervuiling te beperken,” oppert Kwon. “Hoewel het moeilijk is om buiten de verontreinigende stoffen te mijden, kun je bijvoorbeeld wel minder tijd doorbrengen in drukke straten, vooral tijdens de spits. En als je buiten sport, kun je proberen andere, minder bevuilde parken of gebieden op te zoeken. Ook kun je beter verkeerslichten mijden.” Binnenshuis kun je eveneens veranderingen aanbrengen. “Zorg ervoor dat je je huis goed ventileert, dat vervuilende stoffen niet blijven hangen en bovendien niet binnen kunnen komen,” adviseert Kwon. En misschien dat er binnenkort ook wel producten op de markt verschijnen die kunnen helpen tegen haarverlies veroorzaakt door fijnstof. “We zijn nu bezig met het ontwikkelen van verschillende materialen,” zegt Kwon. “Mogelijk kunnen daar in de toekomst de nodige producten van gemaakt worden.”