Nieuw onderzoek wijst erop dat luchtvervuiling – en dan met name fijnstof – leidt tot verlies van botmassa.

Dat schrijven onderzoekers in het blad Jama Network. Ze baseren zich op een onderzoek onder iets meer dan 3700 mensen, woonachtig in 28 verschillende dorpen nabij Hyderabad, een stad gelegen in het zuiden van India. Met behulp van een model bepaalden ze aan hoeveel fijnstof en roet de mensen in hun woonplaats werden blootgesteld. Daarnaast werd van alle mensen de botmassa in de linkerheup en de uit vijf lendenwervels bestaande lumbale wervelkolom vastgesteld.

Verband
Het onderzoek wijst uit dat luchtvervuiling – en dan met name blootstelling aan fijnstof – samenhangt met een kleinere botmassa. En de wetenschappers zijn ervan overtuigd dat de lagere botmassa veroorzaakt wordt door een slechte luchtkwaliteit. Want ook nadat ze andere factoren die kunnen leiden tot een verlies van botmassa in ogenschouw hadden genomen, bleef het verband tussen luchtvervuiling en botmassa overeind. “Dus we zijn er vrij zeker van dat luchtvervuiling een rol speelt als het gaat om het hebben van een lagere botmassa,” vertelt onderzoeker Otavio Ranzani aan Scientias.nl.


Dat luchtvervuiling een negatieve invloed heeft op onze gezondheid is natuurlijk niet nieuw. Eerder werd een vieze lucht bijvoorbeeld ook al in verband gebracht met luchtwegproblemen, hart- en vaatziekten en zelfs dementie. Er is echter nog weinig onderzoek gedaan naar het effect dat vervuilde lucht heeft op onze botten. En de resultaten van die eerdere, schaarse studies waren niet eenduidig. Dit nieuwe onderzoek bevestigt nu dus dat er daadwerkelijk een verband is tussen luchtvervuiling en de gezondheid van onze botten.

Ontstekingen en stress
Maar hoe tast vieze lucht – en dan met name fijnstof – nu precies onze botten aan? “We moeten ons ervan bewust zijn dat we als volwassenen gemiddeld grofweg 10.000 liters lucht per dag filteren,” legt Ranzani uit. “Als deze lucht vervuild is, filteren onze longen dus ook die verontreinigingen en die stapelen zich vervolgens op in ons lichaam en roepen allerlei immuunreacties op. Dus deze verontreinigingen worden door ons lichaam gezien als lichaamsvreemde stoffen en aangevallen door het immuunsysteem en middels oxidatieve stress (een stofwisselingstoestand, waarbij meer dan een normale hoeveelheid reactieve zuurstofverbindingen in de cel gevormd wordt of aanwezig is, red.). Deze chronische staat van ontstekingen en stress kan de botten aantasten, de hoeveelheid calcium doen afnemen en de hormonen die onze botten gestructureerd en georganiseerd houden, aantasten. Botten zijn levende weefsels in ons lichaam, ondanks het feit dat ze statisch lijken.”

Westerse landen
Hoewel het onderzoek naar het effect dat vervuilde lucht op onze botten heeft, plaatsvond in India heeft het volgens Ranzani ook zeker implicaties voor ons, ondanks dat de lucht hier misschien wel wat schoner is. “Omdat de mate van luchtvervuiling in westerse landen ook het immuunsysteem activeert en oxidatieve stress oproept, speelt het belangrijkste onderliggende mechanisme dus ook hier een rol.”


Gelukkig zijn de veranderingen die botten onder invloed van vervuilde lucht ondergaan, niet onomkeerbaar. “Veranderingen in botmassa kunnen worden teruggedraaid of beperkt, met name als mensen bepaalde oefeningen doen en er gezonde gewoontes op nahouden. Wel geldt: hoe jonger je bent, hoe gemakkelijker botten zich weer herstellen. Verminderde blootstelling aan luchtvervuiling, rook van sigaretten en andere factoren die leiden tot chronische ontstekingen zouden moeten helpen om onze botten te beschermen.” Maar ook hier geldt: voorkomen is beter dan genezen. Wat Ranzani betreft roept het nieuwe onderzoek dan ook voornamelijk op tot actie. “Onze resultaten leveren aanvullend bewijs dat luchtvervuiling schadelijk is voor het menselijk lichaam en dus niet alleen voor de hart- en vaten en longen, maar ook voor andere organen, zoals botten. Dus we pleiten dan ook zeer voor maatregelen gericht op het beperken van de luchtvervuiling.”