En wereldwijd gaat het zelfs om 8,8 miljoen extra sterfgevallen.

Met die nieuwe schatting komen onderzoekers op de proppen in het blad European Heart Journal. Ze baseren zich op een nieuw model dat beschrijft welke effecten verschillende bronnen van luchtvervuiling op de sterftecijfers hebben.

Schokkende cijfers
De cijfers die dat oplevert, liegen er niet om. Naar schatting sterven er elk jaar, wereldwijd zo’n 8,8 miljoen extra mensen door toedoen van luchtvervuiling. Dat zijn er veel meer dan eerdere schattingen – die uitkwamen op zo’n 4,5 miljoen extra sterfgevallen – suggereerden. Ook onderzoeker Thomas Münzel is onder de indruk van de nieuwe cijfers: “Om dit even in het juiste perspectief te plaatsen: het betekent dat luchtvervuiling tot meer extra sterfgevallen leidt dan roken.” De Wereldgezondheidsorganisatie schat namelijk dat er jaarlijks zo’n 7,2 miljoen mensen sterven door roken. “En roken kun je vermijden, maar luchtvervuiling niet,” zo benadrukt Münzel.


Europa
Zoomen we in op Europa, dan zien we ook daar veel slachtoffers vallen. Naar schatting veroorzaakt luchtvervuiling hier zo’n 790.000 extra sterfgevallen. In 40 tot 80 procent van de sterfgevallen komen mensen te overlijden door hart-en vaatziekten. “Het aantal doden door hart- en vaatziekten dat te herleiden is naar luchtvervuiling ligt veel hoger dan verwacht,” aldus Münzel.

Oost en west
Al met al is luchtvervuiling wereldwijd per jaar verantwoordelijk voor 120 extra sterfgevallen per 100.000 mensen. In Europa is luchtvervuiling elk jaar verantwoordelijk voor 133 extra sterfgevallen per 100.000 mensen. “Het hoge aantal extra sterfgevallen veroorzaakt door luchtvervuiling in Europa is te verklaren door een combinatie van slechte luchtkwaliteit en een hoge bevolkingsdichtheid,” stelt onderzoeker Jos Lelieveld. Zoomen we in op individuele landen, dan zijn de verschillen groot. Zo is luchtvervuiling in Duitsland per jaar verantwoordelijk voor 154 extra sterfgevallen per 100.000 mensen. Terwijl het in Italië en Groot-Brittannië gaat om respectievelijk 136 en 105 extra sterfgevallen per 100.000 inwoners. Wat verder opvalt, is dat het model suggereert dat er met name in Oost-Europese landen veel mensen slachtoffer worden van luchtvervuiling; luchtvervuiling is in landen als Bulgarije, Kroatië, Roemenië en Oekraïne verantwoordelijk voor meer dan 200 extra sterfgevallen per 100.000 inwoners. “Hoewel de luchtvervuiling in het oosten van Europa niet veel groter is dan in het westen van Europa, ligt het aantal extra sterfgevallen door toedoen van luchtvervuiling veel hoger in Oost-Europa,” legt Lelieveld uit. “Wij denken dat dit te verklaren is door betere gezondheidszorg in het westen van Europa, waar de levensverwachting over het algemeen hoger ligt.”

De onderzoekers hopen dat hun cijfers overheden wakker schudden en ertoe aanzetten om in actie te komen. “Aangezien het meeste fijnstof en andere luchtvervuilende stoffen in Europa afkomstig zijn van het verbranden van fossiele brandstoffen, moeten we voor het genereren van onze energie haastig overstappen op andere energiebronnen. Wanneer we schone, hernieuwbare energie gebruiken, geven we niet alleen het Parijse klimaatakkoord – gericht op het beperken van de effecten van klimaatverandering – handen en voeten, maar kunnen we ook de met luchtvervuiling samenhangende sterfgevallen in Europa met zo’n 55% terugdringen.”