Hoewel het luipaard niet erkend wordt als bedreigd diersoort, stelt nieuw onderzoek dat het toch erg slecht gaat met deze iconische wilde kat. Drie ondersoorten zijn zelfs al bijna volledig uitgestorven.

Onderzoekers hebben voor het eerst geprobeerd een uitgebreide analyse op te stellen over de status van het luipaard. Daaruit blijkt dat luipaarden in het verleden een groot gebied van ongeveer 35 miljoen vierkante kilometer – van Afrika tot Oost-Azië – tot hun beschikking hadden. Vandaag de dag moet het luipaard het doen met maar 8,5 miljoen vierkante meter.

Bedreigingen
De wetenschappers bestudeerden drie jaar lang meer dan 1.300 bronnen over het leefgebied van het luipaard. En de resultaten bevestigen dat wat natuurbeschermers al vermoedden. Hoewel het luipaard nog niet zo bedreigd is als sommige andere wilde katten, worden luipaarden geconfronteerd met een groeiend aantal gevaren. Daarnaast zijn drie ondersoorten al bijna volledig uitgestorven.

“De status van het luipaard in Zuidoost-Azië is net zo gevaarlijk als die van een zeer bedreigde tijger”

Blinde vlek
Niet alleen het Afrikaanse luipaard krijgt het voor zijn kiezen. Uit het onderzoek blijkt dat ook bijna alle luipaarden uit regio’s in Azië zijn verdwenen, waaronder op het Arabisch Schiereiland en in uitgestrekte gebieden in China en Zuidoost-Azië. “De geheimzinnige natuur van luipaarden in combinatie met hun brutale optreden in megasteden zoals Mumbai en Johannesburg leidt tot de misvatting dat er niets aan de hand is met het luipaard,” zegt co-auteur Luke Dollar, “terwijl onze studie laat zien dat luipaarden in toenemende mate worden bedreigd.” Ook co-auteur Philipp Henschel stelt dat er een ernstige blinde vlek bestaat op het behoud van het luipaard. “De status van het luipaard in Zuidoost-Azië is net zo gevaarlijk als die van een zeer bedreigde tijger,” zegt hij.

Luipaardhuiden, klauwen en andere lichaamsdelen zijn veel voorkomende items in de wereldwijde illegale handel van wilde dieren. Credits: Corey Anco

Luipaardhuiden, klauwen en andere lichaamsdelen zijn veel voorkomende items in de wereldwijde illegale handel van wilde dieren. Credits: Corey Anco

Factoren
Luipaarden zijn in staat om zich makkelijk aan te passen aan menselijk gedomineerde landschappen, mits er genoeg beschutting is, ze toegang tot prooien hebben en de dieren geaccepteerd worden door de lokale bevolking. Hier gaat het echter vaak mis. In veel gebieden is het landschap omgezet in landbouwgrond en worden inheemse herbivoren vervangen door dieren voor de teelt. Dit verlies van leefgebied, afname van prooien, conflicten met boeren, illegale handel in luipaardhuiden en legale trofeejachten zijn allemaal factoren die bijdragen aan de steeds kleiner wordende groep luipaarden.

Ondanks dit verontrustende beeld is er misschien toch nog een sprankje hoop voor het luipaard. Hoewel in het verleden het aantal luipaarden ook in de bergen van de Kaukasus en in verre oostelijke gebieden van Rusland is afgenomen, blijkt nu dat de populatie daar redelijk is gestabiliseerd. “Luipaarden hebben een breed dieet en kunnen zich opmerkelijk snel aanpassen,” zegt onderzoeker Joseph Lemeris Jr. “Soms is de afschaffing van de jacht op luipaarden door de overheid of lokale gemeenschappen genoeg om ervoor te zorgen dat populaties zich herstellen. Echter leven veel luipaarden over verschillende landgrenzen heen waardoor politieke samenwerking erg belangrijk is.”