siding spring

Zet het alvast in uw agenda: op 19 oktober scheert een komeet rakelings langs Mars. Een spectaculaire gebeurtenis aangezien de mensheid – mede dankzij de Marsorbiters en Marswagentjes – op de eerste rij zit. Kometenjager WISE geeft nu alvast een voorproefje en maakte bovenstaande foto van komeet Siding Spring.

De komeet scheert op 19 oktober op een afstand van zo’n 138.000 kilometer langs Mars. Daarmee komt de komeet zo’n tien keer dichterbij dan elke andere geïdentificeerde komeet die tot op heden langs de aarde is gescheerd. Welke gevolgen de scheervlucht voor Mars en de ruimtevaartuigen die daaromheen cirkelen heeft, is nog onduidelijk. Wetenschappers hebben inmiddels uit kunnen sluiten dat de kern van de komeet een gevaar vormt, maar de stofdeeltjes die deze achterlaat kunnen een risico gaan vormen. “Het is nog veel te vroeg om te weten welk gevaar Siding Spring voor onze orbiters gaat vormen,” vertelt Soren Madsen, namens NASA. “Het kan twee kanten opgaan: het kan een enorm gevaar vormen of helemaal niets, of misschien iets daartussenin.”

WISE
Om een beter beeld van die risico’s te krijgen, houden ruimtevaartorganisaties de komeet nauwlettend in de gaten. En daarvoor wordt een batterij aan ruimtevaartuigen ingezet. Waaronder de net weer wakker geworden WISE. De sonde maakte half januari bovenstaande foto van komeet 2013 A1 Siding Spring. De beelden van WISE laten zien dat de komeet – ondanks dat deze nog ver van de zon verwijderd is – heel actief is en veel stof achterlaat.

Gevaar

Er bestaat dus een kans dat de orbiters rondom Mars (Mars Express, Mars Reconnaissance Orbiter, Mars Odyssey en de twee sondes die nu nog onderweg zijn, maar tegen die tijd bij Mars zijn aangekomen: MAVEN en de Indiase Mars Orbiter Mission) door toedoen van het stof van de komeet in gevaar komen. In dat geval kunnen zij zich achter Mars verschuilen en zo draaien dat hun meest kwetsbare instrumenten buiten de vuurlinie blijven. Dankzij de atmosfeer van Mars vormt de komeet en het stof dat deze achterlaat geen gevaar voor de rovers op Mars.

Nu onderzoeken
En dat is belangrijke informatie. Wetenschappers willen namelijk heel graag weten hoe veel stof de komeet los gaat laten, wanneer het stof loskomt en hoe de resulterende atmosfeer en staart van de komeet er uit gaat zien. Waarschijnlijk krijgen we daar pas in april en mei echt een goed beeld van, aangezien het ijs op het oppervlak van de komeet dan begint te verdampen. Stofdeeltjes die dan worden losgelaten kunnen zich wel eens zo ver van de kern van de komeet verwijderen dat ze in oktober in een baan rond Mars belanden. Ruimtevaartorganisaties kunnen echter niet tot mei wachten om meer te weten te komen over de activiteiten van de komeet. “Als de alarmbellen dan pas gaan klinken, is het te laat om te gaan plannen hoe we daar op moeten reageren. Daarom doen we nu wat we kunnen doen.”

Wat er ook gebeurt: onderzoekers zitten op het puntje van hun stoel. Ze hopen heel veel over de komeet – een restant uit de tijd waarin het zonnestelsel ontstond en afkomstig uit een uithoek van dat zonnestelsel – te weten te komen. “We kunnen meer te weten te komen over de kern – de vorm, de rotatie, waarom sommige delen van het oppervlak donkerder zijn dan andere,” somt onderzoeker Rich Zurek op. Als alles volgens plan verloopt kan de Mars Reconnaissance Orbiter prachtige beelden van de komeet maken en Opportunity en Curiosity kunnen uitkijken naar meteoren die ons weer meer vertellen over de hoeveelheid stof die de komeet achterlaat.