Het is de eerste keer dat dit wordt waargenomen buiten de mens en gorilla’s om.

De onderzoekers bestudeerden in de studie de Maleisische beer; één van de kleinste beren in de berenfamilie. De dieren leven solitair, maar zijn ook verrassend speels. En de onderzoekers ontdekten iets bijzonders. Want de beren gebruiken gezichtsuitdrukkingen op dezelfde manier als mensen en apen doen om met anderen te communiceren.

Spelen
De onderzoekers analyseerden de gezichtsuitdrukkingen van 22 beren in spontane, sociale speelsessies. Daarbij letten ze voornamelijk op hoe een dier reageert op een gezichtsuitdrukking van een andere beer en of het dier een bepaalde gezichtsuitdrukking beantwoord met dezelfde of soortgelijke uitdrukking. En de onderzoekers ontdekten dat de beren voornamelijk tijdens ‘voorzichtig spelen’ het gezicht van de ander exact na lijken te doen. Met zo’n wisselende blik geven de beren aan dat ze klaar zijn om iets ruwer te spelen, of om de sociale band te versterken.


Gezichtsuitdrukkingen
“Het nabootsen van gezichtsuitdrukkingen van anderen is een van de pijlers van menselijke communicatie,” zegt onderzoeker Marina Davila-Ross. Tot nu is gezichtsimitatie waargenomen bij een handjevol primaten en gedomesticeerde honden. Maar de Maleisische beer lijkt een even verfijnd vermogen te hebben als gorilla’s en mensen om gezichtsuitdrukkingen na te bootsen. De vondst roept een interessante vraag op. Want zouden andere zoogdieren misschien ook meester zijn in deze complexe sociale vaardigheid en bovendien over een mate van sociale gevoeligheid beschikken?

Zoogdieren
“Omdat de Maleisische beer op zo’n complexe manier gezichtsuitdrukkingen kan lezen en omdat ze geen evolutionaire link hebben met mensen zoals apen dat wel hebben – noch zijn ze gedomesticeerd, zoals honden – zijn we ervan overtuigd dat deze meer geavanceerde vorm van mimiek aanwezig is in verschillende andere soorten,” stelt Davila-Ross. Het meest verrassend is daarbij nog dat de Maleisische beer helemaal geen sociaal dier is. “In het wild leeft de beer alleen. Dit suggereert dat het vermogen om te communiceren via complexe gezichtsuitdrukkingen een doordrongen eigenschap zou kunnen zijn bij zoogdieren.”

Meer over de Maleisische beer
De Maleisische beer is een mysterieus dier; zo is er eigenlijk maar weinig over ze bekend. Wel weten we dat ze in tropische regenwouden leven en bijna alles eten. Buiten het paarseizoen om komen volwassenen weinig met elkaar in aanraking. Ze zijn ongeveer 12 – 150 cm groot en wegen maximaal 80 kilo. Het aantal Maleisische beren die in het wild leven, neemt rap af als gevolg van ontbossing, stroperij en de jacht van boeren op de beren omdat ze hun oogsten verstoren. Ook worden steeds vaker moederberen gedood om het jong vervolgens als huisdier te houden.

Echter is er meer onderzoek nodig om die stelling daadwerkelijk hard te kunnen maken. Maar interessant is het wel. “Er wordt algemeen aangenomen dat we alleen complexe vormen van communicatie vinden in meer sociale soorten,” zegt onderzoeker Derry Taylor. “Maar omdat de Maleisische beer grotendeels solitair is, ontkracht onze studie dit.”