Je had het als mannetjes mammoet in de IJstijd niet makkelijk.

Onderzoekers van het Zweedse Museum of Natural History deden een opvallende ontdekking toen ze 98 fossielen van mammoeten onder de loep namen. Zeven van de tien onderzochte mammoetresten bleek van een mannetje te zijn. Waar komt deze scheve geslachtsverhouding vandaan?

Onhandige dood
De onderzochte fossielen werden gevonden in verschillende delen in Siberië. “De meeste tanden, botten en slagtanden van mammoeten en andere dieren uit de IJstijd blijven niet bewaard,” zegt Love Dalen, onderzoeker bij het museum. “Daarom is het hoogstwaarschijnlijk dat de overblijfselen die in Siberië zijn gevonden begraven waren onder het oppervlak. Op die manier waren ze beschermd tegen weersinvloeden.” De nieuwe bevindingen impliceren dat mannelijke mammoeten vaker stierven op een manier waardoor het stoffelijke overschot werd begraven. Zo zou het best kunnen dat ze in de winter door het ijs van een meer zakten of dat ze kwamen vast te zitten in moerrassen.

Een bewaard gebleven slagtand van een mammoet, gevonden in Siberië. Afbeelding: Patrícia Pečnerová

Olifanten
De bevindingen suggereren dat de wolharige mammoeten op dezelfde manier leefden als moderne olifanten. Vrouwtjes en jonge mammoeten leefden waarschijnlijk samen in kuddes met aan het hoofd van de kudde een ervaren volwassen vrouwtje. Mannelijke mammoeten leefden naar waarschijnlijkheid vaker alleen of in vrijgezellengroepen. “Het is een groot voordeel om in een kudde te leven dat geleid wordt door een ervaren vrouwtje,” legt Dalen uit. “Helaas moesten de mannetjes het zonder doen en liepen ze dus een groter risico om in de knel te komen tussen spleten of te verdrinken in een meer.”

Verassing
De onderzoekers hadden de scheve geslachtsverhouding niet zien aankomen. “We waren erg verast door de ontdekking,” zegt Patrícia Pecnerova, hoofdauteur van het onderzoek. “In het beginsel zagen we namelijk geen reden om te veronderstellen dat er een groot verschil zat in de geslachtssamenstelling in onze verzameling fossielen. De verhouding tussen vrouwtjes en mannetjes mammoeten was bij de geboorte waarschijnlijk in evenwicht.” Toen aan het licht kwam dat er toch wel erg veel mannelijke resten werden aangetroffen, besloten de onderzoekers de geslachtsratio nader te onderzoeken. Duidelijk werd dat er inderdaad een overmaat aan mannelijke mammoetmonsters tussen de fossielen zaten.

De onderzoekers zijn vastberaden om door te gaan met het bestuderen van de genomen van de prehistorische mammoet, maar ook van andere uitgestorven dieren uit de IJstijd. Ze zijn erg benieuwd of ze dezelfde afwijkende geslachtsverhoudingen bij andere soorten zullen aantreffen.