De Wereldgezondheidsorganisatie waarschuwt dat er de afgelopen twaalf maanden al 35 Europeanen zijn gestorven aan complicaties van de mazelen.

Het gaat om 31 Roemenen, een Duitser, een Portugees en nu recentelijk een zes jaar oude Italiaan. “Ieder sterfgeval dat voorkomen had kunnen worden door vaccinatie is een tragedie”, vindt directeur Zsuzsanna Jakab van de Europese tak van de Wereldgezondheidsorganisatie.

De kans op grote uitbraken dreigt in gebieden waar de vaccinatiegraad onder de 95 procent is gezakt. Zelfs als niet iedereen in een populatie tegen de mazelen is ingeënt, kan de complete populatie wel beschermd zijn tegen de mazelen. Voorwaarde is echter dat minimaal 95 procent van de mensen tegen de mazelen is ingeënt. Als dit deel van de bevolking is ingeënt, is sprake van kudde-immuniteit.

Teveel droge houtjes
“Het idee is als volgt: een infectie kan zich verspreiden als een brand,” schreef Anouk Schuren in haar Scientias-artikel over vaccineren. “Als je de Nederlandse bevolking ziet als een grote berg aanmaakhoutjes, en je stopt er één brandend houtje bij (een geïnfecteerd persoon), dan brandt voordat je het weet de hele stapel af. Als je iedereen beschermt door middel van vaccinatie, dan zou dit zelfde brandende houtje terecht komen in een stapel van doorweekte houtjes en dooft het vuur direct uit. Sla je met vaccineren bepaalde mensen over, voor wie het te gevaarlijk zou zijn, dan nog kunnen die beschermd zijn, zo lang ze maar ergens diep in de stapel zitten en omringd zijn door natte houtjes: de kudde.”

Lage vaccinatiegraad in christelijke regio’s
Mazelen zijn zeer besmettelijk, dus de vaccinatiegraad moet hoog zijn: zo’n 95 procent. Het grote probleem is dat het aantal gevaccineerde kinderen al een paar jaar licht afneemt, namelijk met zo’n 0,5% per jaar. In gebieden waar veel mensen streng christelijk zijn en SGP stemmen, worden relatief veel kinderen niet gevaccineerd. Zo is het niet toevallig dat in 2013 een zeventienjarig meisje stierf in het zeer christelijke dorp Tholen. Toch neemt het aantal niet-gevaccineerden buiten de Bible Belt ook toe. Dit komt doordat het geloof in de wetenschap afneemt. Op internet zijn er allerlei sites te vinden die verkeerde informatie over vaccinaties verspreiden, zoals de zogenoemde Vaccinatieraad en de Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken. Ook zijn ouders bang om hun kinderen te laten prikken. Het onderwerp is een keer uitstekend behandeld door Arjen Lubach in Zondag op Lubach.

“Terwijl er een veilig, effectief en betaalbaar vaccin beschikbaar is, sterven er wereldwijd veel kinderen aan complicaties van de mazelen”, vervolgt Jakab. “Europa wordt niet gespaard. De Wereldgezondheidsorganisatie werkt samen met landen om een hoog vaccinatiepercentage te realiseren.”

15 sterfgevallen per uur
In 1980 – voor er op grote schaal tegen mazelen gevaccineerd werd – stierven op jaarbasis naar schatting 2,6 miljoen mensen aan de ziekte. Tussen 2000 en 2015 nam het aantal sterftegevallen door de mazelen met zo’n 79 procent af dankzij het mazelenvaccin. Desalniettemin stierven in 2015 nog zo’n 134.200 mensen aan de mazelen. Dat zijn er 367 per dag of 15 per uur. In datzelfde jaar ontving 85 procent van de kinderen wereldwijd het vaccin tegen de mazelen (in 2000 was dat nog maar 73 procent). Naar schatting heeft het vaccin tegen de mazelen in de periode tussen 2000 en 2015 zo’n 20,3 miljoen sterftegevallen voorkomen.