geluk

De ene vorm van geluk is de andere niet en ons lichaam weet dat ook, zo blijkt uit nieuw onderzoek. Ons lichaam reageert op moleculair niveau bijvoorbeeld heel anders op een geluksgevoel dat ontstaat als we anderen helpen dan op een geluksgevoel dat ontstaat als we onszelf iets gunnen.

Filisofen hebben lang onderscheid gemaakt tussen twee vormen van welzijn,” zo schrijven wetenschappers in het blad Proceedings of the National Academy of Sciences. “De hedonistische vorm: die draait om plezierige ervaringen van het individu (bijvoorbeeld een lekkere maaltijd, red.) en een diepere eudaimonistische vorm die ontstaat als we streven naar een nobel doel dat verder gaat dan onszelf een goed gevoel bezorgen (bijvoorbeeld vrijwilligerswerk doen, red.).”

Immuunsysteem
Uit eerdere onderzoeken is gebleken dat beide vormen van welzijn leiden tot een betere gezondheid. “Maar we hebben weinig informatie over de biologische grondslag van dit verband (tussen geluksgevoel en gezondheid, red.),” legt onderzoeker Barbara Fredrickson uit. Een nieuw onderzoek brengt daar verandering in. De wetenschappers bestudeerden welke invloed de verschillende vormen van geluk op het menselijk genoom hadden. Ze waren daarbij vooral geïnteresseerd in de genexpressie in het immuunsysteem.

Stress
Eerder onderzoek toonde aan dat chronische stress resulteert in een systematische verandering in de genexpressie van bepaalde genen. De genexpressie van genen die geassocieerd worden met ontstekingen nam toe, terwijl de expressie van genen die geassocieerd worden met een antivirale reactie, afnamen. In het kort komt het erop neer dat chronische stress een systematische verandering in gang zet die kan leiden tot allerlei ziekten. De onderzoekers noemen die verandering CTRA (Conserved Transcriptional Response to Adversity). Nu kan geluk invloed uitoefenen op deze CTRA. Want geluk is goed voor het welzijn. De onderzoekers gingen er min of meer van uit dat het geluksgevoel – ongeacht of het hedonistisch of eudaimonistisch is – hetzelfde effect heeft op de genexpressie. Maar het onderzoek laat iets anders zien. Eudaimonistisch welzijn wordt geassocieerd met een significante afname in de genexpressie die onderzoekers aanduiden met CTRA. Maar hedonistisch welzijn werd geassocieerd met een significante toename in de CTRA-genexpressie.

De resultaten zijn best verrassend, zo benadrukt Fredrickson. Vooral omdat de proefpersonen ongeacht of ze nu de hedonistische of eudaimonistische vorm van geluk ervoeren, aangaven zich gelukkig te voelen. Maar ons lichaam reageert blijkbaar anders op verschillende vormen van geluk. Hoe dat komt, is niet helemaal duidelijk, maar Fredrickson heeft er wel ideeën over. Ze vergelijkt hedonisme met ‘lege calorieën’: calorieën die dezelfde hoeveelheid energie bevatten als ‘normale calorieën’ maar in tegenstelling tot deze ‘normale calorieën’ niet vergezeld gaan door voedingswaarden als vitamines, aminozuren en antioxidanten. “We kunnen onszelf gelukkig maken met simpele pleziertjes, maar deze ‘lege calorieën’ helpen ons niet om ons bewustzijn te vergroten of zo aan onze vaardigheden te werken dat we daar fysiek ook baat bij hebben. Op cellulair niveau lijken onze lichamen beter te reageren op een ander soort welzijn: een soort die gebaseerd is op verbondenheid en zingeving.”