Opnieuw blijken we minder uniek dan gedacht.

Ons brein maakt slechts 2 procent van ons lichaamsgewicht uit. Maar toch eist het meer dan 25 procent van de energie op. En daarmee is het een behoorlijk veeleisend orgaan. Gedacht werd dat wij mensen de enigen waren met zo’n veeleisend brein. Maar daar moeten onderzoekers op basis van een uitgebreide studie nu op terugkomen.

Bloedvaten
Energie reist via bloedvaten naar het brein. Die bloedvaten leveren een vorm van suiker – glucose – af bij de hersenen en worden omringd door wat de onderzoekers ‘benige kanalen’ noemen. De onderzoekers maten deze benige kanalen op bij zeven diersoorten waarvan bekend is hoeveel glucose het brein opeist en hoe groot dat brein is. Uit dat onderzoek blijkt: hoe groter die benige kanalen, hoe meer bloed en dus glucose de bloedvaten naar het brein brengen. Vervolgens bestudeerden de onderzoekers vijftien soorten – waaronder lemuren, apen en toepaja’s – waarvan onbekend was hoeveel energie hun brein opeist. Door te kijken naar de benige kanalen rond de bloedvaten die bloed en glucose naar het brein brengen, konden de onderzoekers vaststellen hoeveel energie hun hersenen nodig hadden.

Dwergzijdeaapje. Afbeelding: PublicDomainPictures / Pixabay.

Dwergzijdeaapje
Het onderzoek levert verrassende resultaten op. Zo blijkt er – relatief gezien – heel weinig verschil te zitten tussen de hoeveelheid energie die het brein van de vederstaarttoepaja verbruikt en de hoeveelheid energie die het menselijk brein opeist. Zelfs het dwergzijdeaapje – de kleinste primaat op aarde – blijkt relatief gezien net zoveel lichaamsenergie naar zijn brein te brengen als wij doen.

Dogma
“Wij hebben geen uniek kostbaar brein,” stelt onderzoeker Doug Boyer. “Dit trekt een enorm dogma in het onderzoek naar de menselijke evolutie in twijfel.” Het onderzoek suggereert namelijk dat het veeleisende brein niet ontstond toen de eerste mensachtigen het levenslicht zagen, maar miljoenen jaren eerder, toen de primaten en hun familieleden zich losmaakten van de tak van de stamboom waartoe knaagdieren gerekend worden.

Onduidelijk is op dit moment of het veeleisende brein eerst ontstond en leidde tot bepaalde cognitieve vaardigheden (waarin die vaardigheden dus een soort bijproduct van een veeleisend brein zijn). Of dat organismen voor cognitieve uitdagingen kwamen te staan waarbij individuen die meer energie naar hun brein stuurden in het voordeel waren. In dat scenario is het net andersom en is het veeleisende brein een bijproduct van de vraag naar bepaalde cognitieve vaardigheden.