kiezen

Als mensen heel veel keuzemogelijkheden hebben, dan is de beslissing die ze uiteindelijk nemen een stuk risicovoller dan wanneer er maar weinig opties zijn om uit te kiezen. Dat hebben wetenschappers ontdekt.

Onderzoekers van de universiteit van Warwick lieten 64 proefpersonen deelnemen aan een spel. Tijdens het spel verschenen er een x aantal dozen op een computerscherm en moesten de proefpersonen één doos kiezen. Elke doos bevatte een verschillend geldbedrag (bijvoorbeeld 1 of 5 pond) en bij elke doos behoorde een bepaalde kans: de kans dat dit bedrag ook werkelijk uitbetaald zou worden. Elk spelletje bestond uit vijf rondes, waarbij dus vijf keer een doos gekozen moest worden. Het aantal dozen dat op het scherm verscheen nam tijdens die vijf beurten toe of af. Sommige proefpersonen konden tijdens de eerste ronde bijvoorbeeld kiezen uit twee dozen, daarna uit vier, acht, zestien en tijdens de laatste ronde uit 32 dozen. Anderen kozen eerst uit 32 dozen, daarna uit zestien, acht, vier en twee dozen. De proefpersonen mochten de dozen openen om te kijken wat er in zat. Zo konden ze het bedrag dat in de doos en de kans dat dit bedrag ook echt uitbetaald zou worden, achterhalen. Zodra ze tevreden waren over de verzamelde informatie en op basis daarvan een overwogen keuze dachten te kunnen maken, moesten ze een beslissing nemen en een doos kiezen.

Resultaten
Wanneer een groep proefpersonen uit twee dozen moesten kiezen, keek deze tijdens het spel gemiddeld twaalf keer wat er in de dozen zat. Wanneer dezelfde groep moest kiezen uit 32 dozen, keek deze gemiddeld zo’n vijftig dozen na alvorens een keuze te maken. Veel keuzemogelijkheden zorgen er dus voor dat mensen in totaal meer informatie verzamelen. Maar de toename in informatievergaring was niet in verhouding met de toename van het aantal dozen. Bij veel keuzemogelijkheden verzamelden mensen oppervlakkige informatie. Ze achterhaalden in welke dozen de grootste geldbedragen zaten, maar verdiepten zich onvoldoende in de kans dat die hoge geldbedragen ook echt uitbetaald zouden worden. In plaats daarvan waagden ze vaak een gokje en kozen een doos met een hoog geldbedrag, zonder goed te weten hoe groot de kans was dat dat geldbedrag zou worden uitbetaald. Het resultaat was dat de proefpersonen regelmatig met lege handen stonden: het geldbedrag werd niet uitbetaald. Dat schrijven de onderzoekers in het blad Psychonomic Bulletin Review.

Informatievergaring
“Het is niet dat mensen willekeurige beslissingen nemen als ze met een groot aantal opties geconfronteerd worden,” stelt onderzoeker Thomas Hills. “Ze maken wel rationele beslissingen, maar deze beslissingen zijn gebaseerd op een verkeerde manier van informatievergaring. Mensen zoeken meer wanneer ze meer keuzes hebben, waardoor de kans dat ze zeldzame, risicovolle opties tegenkomen groter is. Het probleem is dat ze niet alle opties voldoende bestuderen, waardoor de zeldzame gebeurtenissen (in dit geval: een hoog geldbedrag, red.) er met kop en schouders boven uitsteken. En als een gevolg daarvan nemen mensen vaker een risicovolle gok.”

Ook bleek er een verschil te zijn tussen mensen die eerst met weinig opties en later met meer opties geconfronteerd werden en mensen die eerst veel en later minder opties hadden. Mensen die eerst met minder opties startten, verzamelden wanneer ze daarna met veel meer opties geconfronteerd werden meer informatie. Mensen die met veel keuzemogelijkheden geconfronteerd werden, verzamelden ook naarmate er minder keuzemogelijkheden waren, minder informatie. Wanneer er heel veel keuzemogelijkheden waren, maakten beide groepen verkeerde keuzes, doordat ze zich onvoldoende in de informatie verdiepten.