mensaap chimpansee

Iemand weet wat hij weet maar weet ook wat hij niet weet, omdat hij bijvoorbeeld iets niet kán weten. Dit vermogen van metacognitie is nu ook bij apen ontdekt.

Metacognitie is de capaciteit om de eigen cognitieve toestand te herkennen. Het houdt in dat iemand weet wat hij weet en zich bewust is van wat hij niet weet. Of dieren weten wat ze weten is nog maar de vraag. Chimpansees weten het klaarblijkelijk wel. Wetenschappers aan Georgia State University en University at Buffalo kwamen hierachter middels experimenten met op taal getrainde chimpansees (Pan troglodytes). De apen konden voedsel ‘winnen’ wanneer ze deze juist benoemden. Net zoals mensen hebben ze hier wel wat simpel denkwerk voor over.

Experimenten
Drie taalgetrainde apen kregen de taak om te benoemen welk soort voedsel er in een container zat. In hun geval is dit ‘benoemen’ het bijhorende symbool aanwijzen dat zij geleerd hadden in hun taaltraining. Benoemden ze het goed, kregen ze bijvoorbeeld de banaan die verstopt zat. De chimpansees konden of gelijk het voedingsmiddel benoemen, of eerst even de container checken op wat er in zat.

Eerst moesten de apen benoemen welk voedsel er in de container zat, maar vervolgens hadden ze al complete of een beetje informatie over wat er in kon zitten. In sommige gevallen kregen ze namelijk te zien wat verstopt werd. Ze konden dus gelijk het juiste symbool aanwijzen zonder eerst in de container te hoeven kijken. In andere gevallen konden de chimpansees niet weten wat er in de container zat omdat ze geen enkel voedsel te zien kregen of niet zagen dat dit het voedsel was wat verstopt werd in de container. Ze moesten eerst een kijkje nemen in de container om het zeker te weten in plaats van het erop te wagen.

De chimpansees namen veel vaker een kijkje in de container wanneer ze niet konden weten wat er in zat. En wanneer ze de inhoud al gezien hadden, benoemden ze veel vaker gelijk wat de inhoud was. Voor ze iets zeker konden weten zochten ze dus meer naar informatie. Hieruit blijkt dat chimpansees efficiënt informatie zoeken wat suggereert dat ze wanneer ze het item moesten benoemen wisten wat ze wel of nog niet gezien hadden. “Dit gedragspatroon weerspiegelt een gecontroleerd vermogen van informatie zoeken dat nodig is om een intelligente reactie te geven. Het suggereert dat chimpansees metacognitieve vaardigheden kennen die dicht in de buurt komen van die van mensen,” stelt het onderzoeksteam in de publicatie in Psychological Science. Het onderzoek biedt hiermee belangrijke implicaties voor de ontwikkeling van de zelfreflectie bij de cognitieve evolutie van de mens.