Nieuw onderzoek toont aan dat mensen die ziek worden de natuur helemaal niet minder gaan uitbuiten. Sterker nog: ze doen er een schepje bovenop.

Tot die verrassende conclusie komen onderzoekers in het blad Proceedings of the National Academy of Sciences. Ze baseren zich op een onderzoek onder mensen die wonen rond het Victoriameer in Afrika.

Verandering
Dit meer veranderde in de jaren zestig van de vorige eeuw radicaal. Britse kolonisten introduceerden de Nijlbaars in het meer om de visserij een boost te geven. Al snel domineerde de vissoort het meer en stierven de inheemse soorten uit. In de jaren tachtig en negentig was er sprake van overbevissing en dreigde ook de Nijlbaars het onderspit te delven. Er werden vervolgens maatregelen genomen om dat te voorkomen. Ondertussen verspreidde HIV zich door het oosten van Afrika en werden ook steeds meer mensen die rond het Victoriameer leefden, ziek.

Ziekte en uitbuiting
De onderzoekers gingen na wat die ziekte betekende voor de uitbuiting van het Victoriameer. Ze bestudeerden daartoe 303 huishoudens die rond het meer leefden. De gezinnen werden vier keer per jaar ondervraagd naar hun gezondheid en de wijze waarop ze visten.

Resultaten
Uit het onderzoek blijkt dat alleen de zeer zieke vissers stopten met vissen. De meeste vissers gingen wanneer ze ziek werden niet minder vissen. Wel veranderde de manier waarop ze visten. Zo gebruikten zieke vissers vaker vismethoden die weinig lichamelijk inspanning eisten. Vaak ging het dan om illegale, niet-duurzame manieren om vis te vangen. “Wanneer mensen chronisch ziek zijn, hebben ze een andere kijk op de toekomst,” vertelt onderzoeker Justin Brashares. “Die andere kijk betekent dat ze in toenemende mate vertrouwen op niet-duurzame methoden, omdat ze sterker gericht zijn op de korte termijn.”

Verrassend
Het is verrassend. Lang werd namelijk aangenomen dat ziekten onder mensen ervoor zorgden dat de uitbuiting van het leefgebied van die mensen werd afgeremd. “Onderzoeken suggereerden dat mensen minder tijd besteden aan hun levensonderhoud wanneer ze ziek zijn, maar we zien die trend niet terug in ons onderzoek,” vertelt onderzoeker Kathryn Fiorella. “In plaats daarvan zien we dat mensen wanneer ze ziek zijn, overstappen op vernietigende vismethoden.”

Het onderzoek is volgens Fiorella heel belangrijk. “Het milieu is van invloed op de menselijke gezondheid, maar we weten weinig over hoe de menselijke gezondheid het milieu beïnvloedt. Miljoenen mensen wereldwijd vertrouwen voor hun levensonderhoud op natuurlijke grondstoffen en vaak hebben zij te maken met ziekten die hun fysieke vaardigheden aantasten en hun invloed op het milieu bepalen. Wanneer een slechte gezondheid de achteruitgang van het milieu versnelt, kan zo een neerwaartse spiraal ontstaan voor ecosystemen en de gezondheid van de mensen die het meest op deze ecosystemen zijn aangewezen.”