Vind je het ook hoogst irritant als je een ander ziet friemelen? Je bent zeker niet de enige.

Veel mensen hebben een bepaalde tic. Ze pulken aan hun nagels, wiebelen met hun voet of frunniken aan het haar. Deze tics lijken misschien onschuldig, maar anderen kunnen er zich flink aan ergeren. Ze raken angstig, gefrustreerd of geïrriteerd. Als je je hierin herkent, lijd je misschien wel aan misokinesie. En je bent zeker niet de enige.

Misokinesie
Misokinesie is een aandoening waarbij specifieke herhaalde bewegingen heftige gevoelens van woede, haat of walging oproepen. Je hebt in dit geval dus een sterke, negatieve emotionele reactie op de kleine en repetitieve bewegingen van een ander. Letterlijk betekent misokinesie ‘haat tegen beweging’, van het Griekse misos: ‘haat’ en kinema: ‘beweging’. Hoewel je er misschien nog nooit van hebt gehoord, lijdt ongeveer een derde van de bevolking aan dit psychologische fenomeen, zo blijkt uit een nieuwe studie.

Hoe het begon
“Ik raakte geïnspireerd in misokinesie nadat iemand me vertelde dat ik een friemelende gewoonte heb waar ik me niet bewust van was,” vertelt onderzoeker Todd Handy. “Ze bekende dat ze veel stress ervaart wanneer ze mij of iemand anders ziet friemelen. Als visueel cognitief neurowetenschapper wekte dit gelijk mijn interesse. Ik wilde uitzoeken wat er in de hersenen gebeurt.”

Studie
In de studie verzamelden de onderzoekers in totaal 4.100 deelnemers. “We vroegen hen of ze gevoelig zijn voor het zien van mensen die friemelen,” legt onderzoeker Sumeet Jaswal uit. “Wanneer dit zo was, beoordeelden we de emotionele en sociale impact ervan.”

Een derde
De onderzoekers kwamen tot de opvallende ontdekking dat maar liefst een derde van de deelnemers gevoelig bleek voor het friemelen van een ander. “Ze worden emotioneel negatief beïnvloed en worden boos, bang of gefrustreerd,” somt Handy op. “Bovendien gaat het soms ten koste van hun plezier in sociale situaties of werk. Sommigen ondernemen zelfs minder sociale activiteiten vanwege de aandoening. We ontdekten ook dat deze effecten toenemen met de leeftijd. Oudere volwassenen rapporteerden een breder scala aan uitdagingen.”

Waarom?
Het betekent dat erg veel mensen last hebben van misokinesie en dat het bij sommigen zelfs het dagelijks leven beïnvloedt. De grote vraag is natuurlijk waarom mensen zoveel negativiteit ervaren wanneer ze een ander een ogenschijnlijk onschuldige handeling zien doen. “Een mogelijkheid die we verder willen onderzoeken, is of er spiegelneuronen in het spel zijn,” oppert Jaswal. “Deze neuronen worden geactiveerd wanneer we zelf bewegen, maar ze worden ook geactiveerd wanneer we anderen zien bewegen (vandaar de term spiegel).”

Spiegelneuronen
Spiegelneuronen helpen ons om de bedoeling achter de bewegingen van anderen te begrijpen. Ze zijn gekoppeld aan empathie. Als je bijvoorbeeld iemand gekwetst ziet worden, kun je zelf ook huiveren, omdat hun pijn wordt weerspiegeld in je eigen brein. En dat zorgt ervoor dat je hun emoties ervaart en met hen meeleeft. “Een reden dat mensen friemelen is omdat ze angstig of nerveus zijn,” zegt Jaswal. “Dus wanneer mensen die aan misokinesie lijden iemand zien friemelen, kunnen ze dit spiegelen en zich ook angstig of nerveus voelen.” Of dit daadwerkelijk het geval is, zal uit toekomstig onderzoek moeten blijken.

De onderzoekers willen iedereen die zichzelf herkent in dit verhaal een hart onder de riem steken. “Je bent niet de enige,” onderstreept Handy. “Het is heel gewoon. Als samenleving moeten we erkennen dat velen van jullie stilletjes lijden onder deze visuele uitdaging en dat het een negatief effect kan hebben op het vermogen om te werken, op school te leren of te genieten in sociale situaties. Misokinesie is een wijdverbreid fenomeen waar niemand ooit echt over heeft gesproken. Door deze discussie op gang te brengen, is er reden voor hoop op een beter begrip en vooruitgang.”