Het zou betekenen dat de moderne mens tot wel 170.000 jaar ouder is dan gedacht.

De onderzoekers bestudeerden het genoom van zeven mensen die lang geleden leefden in wat vandaag de dag Zuid-Afrika is. Drie van hen waren boeren ten tijde van de IJzertijd en leefden tussen 500 en 300 jaar geleden. De andere vier individuen waren jagers en verzamelaars die zo’n 2000 jaar geleden leefden. De onderzoekers analyseerden het genoom van deze zeven personen en keken tevens naar databases gevuld met informatie over moderne en archaïsche genomen.

Jager en verzamelaar
Al snel kwam de focus te liggen op het DNA van een Zuid-Afrikaans jongetje dat zo’n 2000 jaar geleden leefde. Niet alleen omdat zijn genetische materiaal nog van hoge kwaliteit was, maar ook omdat hij een jager en verzamelaar was die leefde in een tijd vóór migranten uit noordelijker Afrika de Zuid-Afrikaanse kust bereikten. Het betekent dat zijn genetische materiaal zich nog niet gemixt had met dat van mensen uit andere delen van Afrika en Eurazië.

Tot wel 350.000 jaar oud
De onderzoekers vergeleken het genoom van de jongen met dat van andere mensen afkomstig uit andere tijdvakken en gebieden. En op basis daarvan konden de onderzoekers inschatten wanneer de eerste populatie moderne mensen ontstond. Dat zou zo’n 350.000 tot 260.000 jaar geleden zijn gebeurd. “Dat betekent dat moderne mensen eerder ontstonden dan eerder werd gedacht,” stelt onderzoeker Marlize Lombard.

“Onderzoek wijst erop dat de transitie van archaïsche mensen naar moderne mensen niet op één plek in Afrika plaatsvond”

Homo naledi
In het verleden zijn fossiele vondsten uit Oost-Afrika vaak gebruikt om het ontstaan van moderne mensen te dateren. En daaruit rolde dan dat de moderne mens zo’n 180.000 jaar geleden ontstond. Maar dit nieuwe onderzoek stelt dus dat het veel eerder gebeurde: zo’n 350.000 tot 260.000 jaar geleden. In datzelfde tijdvlak leefde in Zuid-Afrika zeker nog één en mogelijk zelfs twee andere soorten mensachtigen, waaronder de recent ontdekte Homo naledi.

Daarnaast wijzen fossiele vondsten, archeologische ontdekkingen en genetisch onderzoek erop dat de transitie van archaïsche mensen naar moderne mensen niet op één plek in Afrika plaatsvond. In plaats daarvan lijken zowel het zuidelijke als noordelijke deel van Afrika hierin een rol te hebben gespeeld. “Dus zowel paleo-antropologisch als genetisch bewijs wijst in steeds sterkere mate op een multiregionale oorsprong van anatomisch gezien moderne mensen in Afrika, dat wil zeggen dat Homo sapiens niet op één plek in Afrika ontstond, maar op verschillende plaatsen op het continent geëvolueerd is uit oudere vormen en er sprake was van een gene flow tussen groepen van verschillende plekken,” aldus onderzoeker Carina Schlebusch.