Traditiegetrouw sluiten we het jaar af met een lijst van de mooiste ruimtefoto’s. Net als vorig jaar mochten bezoekers van Scientias.nl dit jaar stemmen. Ruim 1900 bezoekers kozen de volgende tien foto’s.

We tellen in dit artikel terug van de nummer 10 naar de nummer 1. De hoger geplaatste foto’s hebben een betere beoordelingen gekregen van de bezoekers en staan daarom hoger in de lijst.

10. Toffe selfie van Marsrover Curiosity


De hekkensluiter dit jaar is deze selfie van Marsrover Curiosity. Net zoals mensen op de laatste vakantiedag nog gauw wat foto’s maken van zichzelf op die begeerlijke locatie, heeft Curiosity dit jaar met een fraaie selfie afscheid genomen van de plek die hij meer dan 1 jaar lang zijn thuis mocht noemen: Vera Rubin Ridge. De selfie is opgebouwd uit 57 foto’s, gemaakt door de camera die zich op de robotarm van de rover bevindt.

9. Schaduw van pizzamaan Io op planeet Jupiter


De Juno-cam aan boord van NASA’s ruimtevaartuig Juno heeft ons al getrakteerd op heel wat prachtige kiekjes van de grootste planeet in ons zonnestelsel. En aan dat rijtje kunnen we er nu nóg eentje toevoegen. De foto toont de schaduw van maan Io op het oppervlak van Jupiter. En dat levert een adembenemend plaatje op. Deze foto kreeg van de stemmers een gemiddelde beoordeling van een nette 7,6.

8. Stellaire tweeling die in een werveling van gas en stof geboren wordt

Astronomen hebben een verbluffend plaatje geschoten van twee babysterren die te midden van een krakeling-achtige werveling van interstellair stof en gas het levenslicht zien. De foto is gemaakt met behulp van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) in Chili. De waarnemingen van dit opmerkelijke fenomeen werpen nieuw licht op de vroegste levensfasen van sterren en helpen astronomen ontdekken onder welke omstandigheden dubbelsterren geboren worden.

7. Hubble maakt foto van onze buurman: de Driehoeknevel

De Driehoeknevel bevindt zich op slechts drie miljoen lichtjaar van de Melkweg en is – onder gunstige omstandigheden – vanaf de aarde met het blote oog te zien. Het sterrenstelsel is het op twee na grootste sterrenstelsel in de Lokale Groep: een groep van sterrenstelsels waartoe ook onze Melkweg behoort. Tegelijkertijd is het het kleinste spiraalsterrenstelsel in de Lokale Groep: het is slechts 60.000 lichtjaar breed. Ter vergelijking: het Andromedastelsel meet zo’n 200.000 lichtjaar en onze Melkweg is ongeveer 100.000 lichtjaar breed. Op de foto schitteren zo’n 40 miljard sterren.

6. Bomvolle sterrenhoop Messier 11

Hubble heeft op een adembenemende wijze de met sterren bezaaide Messier 11 vereeuwigd. Deze open sterrenhoop staat ook wel bekend staat als het Wilde Eendcluster. Deze opvallende naam heeft het cluster te danken aan zijn helderste sterren, die samen aan de nachtelijke hemel een V-vorm schetsen; de vorm waarin trekvogels vliegen. De open sterrenhoop bevindt zich in het sterrenbeeld Schild (Scutum).

5. De laatste ademtocht van een stervende ster

ESO’s Very Large Telescope leverde dit jaar weer een pareltje af. Zo heeft de telescoop de zwakke gloed van de planetaire nevel ESO 577-24 gekiekt, die ongeveer op 1400 lichtjaar afstand staat. Op onderstaande foto zijn de laatste stuiptrekkingen van een stervende rode reus te zien, die langzaam maar zeker zijn dood tegemoet gaat. Uiteindelijk zal de gasnevel in zo’n 10.000 jaar volledig zijn uitgedoofd.

4. Stellaire kraamkamer van de Grote Magelhaense Wolk

Op deze foto pronkt ook een bijzondere jet die door een jonge ster wordt uitgezonden. De foto geeft ons een inkijkje in een prachtig gebied waar nieuwe sterren het levenslicht zien. Deze nevel, die kortweg N 180B wordt genoemd, valt vooral op door de prachtige kleuren. En dankij de kleine hoeveelheid stof worden de complexe details van deze stellaire kraamkamer zichtbaar.

Deze foto kreeg een mooie hoge gemiddelde beoordeling van een 8,5 van stemmers. Dit was een hogere beoordeling dan de nummers 2 en 3 die hierna volgen, alleen werd de foto van de stellaire kraamkamer minder vaak als favoriete ruimtefoto van het jaar gekozen.

3. Zonneobservatorium maakt adembenemende beelden van Mercurius-overgang

Al jaren bestudeert het Solar Dynamics Observatory (kortweg SDO) de zon. En ook op 11 november 2019 hield de sonde de blik strak op de zon gericht. En dat leverde bijzondere beelden op. Want begin november gebeurde er iets bijzonders; de binnenste planeet van ons zonnestelsel bewoog – vanuit het oogpunt van de aarde en dat van SDO – voor de zon langs. Zo’n Mercuriusovergang is vrij zeldzaam; de eerstvolgende keer dat we hier getuige van kunnen zijn, is in 2032.

2. Eerste foto van een zwart gat

Dit jaar is er voor het eerst een foto van een zwart gat gemaakt. Daarmee is nu officieel bewezen: zwarte gaten bestaan! Overigens is dit geen foto van het daadwerkelijke zwarte gat, want we zien hier de schaduw van de waarnemingshorizon. Onderzoekers slaagden daarin door bestaande radiotelescopen wereldwijd samen te laten werken, zodat een gigantische virtuele telescoop ontstond. Hier lees je het verhaal achter deze foto.

Overigens stond deze foto van het zwarte gat lange tijd bovenaan de virtuele tussenstand. Pas op de allerlaatste dag won de Zuidelijke Krabnevel met 404 voorkeursstemmen (tegenover 368 voorkeursstemmen voor de foto van het zwarte gat).

1. Zuidelijke Krabnevel

Dit is ‘m dan: de ruimtefoto van het jaar 2019. 22,8% van de stemmers koos de foto van de Zuidelijke Krabnevel als favoriete ruimtefoto van het jaar. De foto kreeg daarnaast de hoogste gemiddelde score: een dikke 9. Met het kiekje vierde de Hubble ruimtetelescoop zijn 29e(!) verjaardag.

De Zuidelijke Krabnevel is één van de vele verschijnselen in de ruimte waar we dankzij ruimtetelescoop Hubble (letterlijk) een beter beeld van hebben gekregen. De nevel is ontstaan door de interactie tussen twee sterren die samen een dubbelstersysteem vormen. Het gaat om een rode reus – een ster die zich in één van de laatste fasen van zijn leven bevindt – en een witte dwerg – een ster die echt aan het einde van zijn levenscyclus is en waarin geen kernreacties meer plaatsvinden. De rode reus werpt zijn buitenste lagen af en een deel van het weggeduwde materiaal wordt aangetrokken door de witte dwerg. En wanneer er maar genoeg van het de rode reus afkomstige materiaal op de witte dwerg valt, stoot ook deze het materiaal weer af. Het hele proces resulteert in de zandlopervormige nevel die bekend staat als de Zuidelijke Krabnevel.

Wil je deze foto bestellen op canvas, aluminium, hout, karton of een ander materiaal? Dat kan op RuimteCanvas.nl. Hier vind je tientallen prachtige ruimtefoto’s die te bestellen zijn op allerlei bijzondere materialen.