jong muisje

Wetenschappers hebben ontdekt dat de ogen van muizen al in de baarmoeder aan licht moeten worden blootgesteld, willen zij zich normaal ontwikkelen. Mogelijk heeft het onderzoek ook implicaties voor ons mensen.

De onderzoeksresultaten zijn verrassend, zo legt onderzoeker David Copenhagen uit. “Verschillende stadia van de ontwikkeling van de ogen van muizen vinden na de geboorte plaats. Daarom hadden we ook altijd aangenomen dat als licht een rol speelde bij de ontwikkeling van het oog, dat alleen het geval zou zijn na de geboorte.”

Licht
Maar een nieuw onderzoek laat iets heel anders zien. “We hebben een reactiepad (een reeks stofwisselingsprocessen, red.) ontdekt dat het aantal retinale zenuwcellen bepaalt,” legt onderzoeker Richard Lang uit. En uit experimenten blijkt dat dat reactiepad al tijdens de zwangerschap geactiveerd moet worden, wil de muis een gezond paar ogen ontwikkelen. Heel concreet betekent het dat een bepaald aantal lichtdeeltjes het lichaam van de moeder laat in de zwangerschap (zo rond zestien dagen) moet binnendringen. Dat schrijven wetenschappers in het blad Nature.

WIST U DAT…

Bloedvaten
Lichtdeeltjes activeren het eiwit melanopsine direct in de foetus (en dus niet in de moeder). Dit eiwit zorgt ervoor dat bloedvaten en zenuwcellen in het oog zich normaal ontwikkelen. Zo wordt bijvoorbeeld voorkomen dat bloedvaten ongecontroleerd blijven groeien. In eerste instantie zijn deze bloedvaten heel belangrijk voor de retinale zenuwcellen, omdat deze om zich te vormen en goed te functioneren heel veel zuurstof nodig hebben. Maar later moeten die bloedvaten naar de randen van het netvlies groeien. Bij muizen die in de baarmoeder niet aan licht worden blootgesteld, wordt het eiwit melanopsine niet geactiveerd en blijven de bloedvaten ongecontroleerd groeien. Dat kan leiden tot ernstige schade aan het oog en zelfs blindheid.

Experimenten
De onderzoekers trekken die conclusie nadat ze enkele experimenten uitvoerden. Tijdens de experimenten werden sommige zwangere muizen aan licht en sommigen aan complete duisternis blootgesteld. Ook werd bij sommige muizen het gen Opn4 aangetast. Dit gen produceert melanopsine. Zowel de muizen die in het donker leefden als de muizen die geen melanopsine konden produceren, kregen jongen bij wie de bloedvaten in het oog ongecontroleerd groeiden. Die abnormale groei werd aangedreven door het eiwit Vegfa. Wanneer muizen in de baarmoeder wel aan licht worden blootgesteld, wordt buitensporige groei van bloedvaten wordt voorkomen.

Het is nog niet helemaal duidelijk of dit onderzoek ook implicaties heeft voor mensen. De onderzoekers wijzen erop dat melanopsine zowel bij muizen als bij mensen tijdens de zwangerschap aanwezig is. Nu moet worden uitgezocht of het onderzochte reactiepad ook bij mensen wellicht een rol speelt bij het ontwikkelen van bepaalde oogziekten.