Wetenschappers hebben de genetische basis van een mutatie die Vincent van Gogh al vereeuwigde, ontdekt.

Het zijn misschien wel de beroemdste schilderijen van de hand van Van Gogh: zijn zonnebloemen. En op die schilderingen is iets bijzonders te zien. Naast de ‘gewone’ zonnebloemen, pronken er namelijk ook zonnebloemen op waarvan het hart niet of nauwelijks te zien is.

Markt
En wetenschappers van de universiteit van Georgia hebben nu de genen die verantwoordelijk zijn voor deze vreemde zonnebloem ontdekt. “Het is niet alleen interessant vanuit een historisch perspectief, maar het geeft ons ook inzicht in de moleculaire basis van een economisch zeer belangrijke eigenschap,” vertelt onderzoeker John Burke in een persbericht. “Je ziet vaak decoratieve varianten (van zonnebloemen, red.) die vergelijkbaar zijn met die op de schilderijen van Van Gogh, ze groeien in tuinen en worden gebruikt als snijbloemen: er is een enorme markt voor.”

Twee mutaties
En al die tijd wisten we eigenlijk niet precies welke genen ten grondslag lagen aan de bijzondere zonnebloem met meerdere rijen blaadjes en een heel klein hartje. De onderzoekers kruisten de ‘gewone’ zonnebloem met de gemuteerde variant. Uiteindelijk ontdekten ze zo de mutatie die verantwoordelijk is voor het ontstaan van de bijzondere zonnebloemen. De mutatie zorgt ervoor dat de zonnebloem niet alleen langs de buitenste rand, maar ook in het midden van de bloem blaadjes produceert. Ook stuitten ze op een tweede mutatie die een derde type zonnebloem voortbrengt. Deze mutatie zorgt ervoor dat de zonnebloem geen gewone buitenste bloemenkrans kan produceren, maar in plaats daarvan langgerekte buisvormige blaadjes maakt.

Hierboven ziet u de 'gewone' zonnebloem en de blaadjes (A & B), daarnaast de gemuteerde variant en de blaadjes (C & D) en daarnaast nog een variant waarbij buisvormige blaadjes worden geproduceerd. Afbeelding: University of Georgia.

Van Gogh
De eerste mutatie komt voor in het HaCYC2c-gen. De tweede mutatie is het resultaat van een ontwricht kopie van het gen. “Alles wijst erop dat de (eerste, red.) mutatie die we hebben geïdentificeerd hetzelfde is als de mutatie die Van Gogh in de negentiende eeuw vereeuwigde.”

Het volledige onderzoek is terug te vinden in het blad PLoS ONE.