Voor wie zich even piepklein wil voelen op deze vrijdag.

Op deze prachtige foto zien we de enorme ijsberg die in juli loskwam van de Larsen C-ijsplaat. De foto is gemaakt door onderzoeker John Sonntag. Hij kiekte de ijsberg vanuit het raampje van een vliegtuig dat ingezet wordt tijdens Operation Icebridge (zie kader).

Afbeelding: NASA / John Sonntag.

Te zien is hoe de rand van de ijsberg boven het omringende water uittorent. De muur van ijs is naar schatting zo’n 30 meter hoog.

Tijdens NASA’s Operation IceBridge wordt in vliegtuigjes over de polen gevlogen om het (zee-)ijs in kaart te brengen en eventuele veranderingen (die op satellietbeelden niet of lastig te zien zijn) te detecteren. De vliegtuigjes kiezen elk jaar het luchtruim en het onderzoeksproject loopt inmiddels al negen jaar.

Hieronder zien we die muur van ijs nog eens vanuit een ander perspectief. Deze foto is gemaakt door een camera die onderaan het vliegtuigje hing. We zien hier een deel van de rand van de ijsberg die zich het dichtst bij de ijsplaat bevindt. Wat opvalt, is dat de rand wat gekarteld is. Dat komt volgens NASA doordat er blokken ijs van de rand zijn afgebroken.

Afbeelding: IceBridge Digital Mapping System.

In juli verloor de Larsen C-ijsplaat in één klap tien procent van zijn massa toen een ijsberg ter grootte van de provincie Gelderland loskwam. De ijsberg viel al spoedig in twee stukken uiteen: een heel grote ijsberg (A-68A genoemd en te zien op deze foto’s) en een wat kleinere ijsberg (A-68B). Het gebeurt regelmatig dat ijsplaten zoals Larsen-C ijsbergen kwijtraken, maar nog niet eerder zijn onderzoekers er getuige van geweest dat zo’n grote ijsberg afkalfde. Zowel de ijsbergen als de Larsen C-ijsplaat worden dan ook nauwlettend in de gaten gehouden: onderzoekers zijn heel benieuwd wat de ijsberg gaat doen en of de Larsen C-ijsplaat stabiel blijft of verder afbrokkelt.

Nog eentje dan. Afbeelding: NASA / Nathan Kurtz.

Klimaatverandering?
Is het loskomen van deze ijsberg het resultaat van klimaatverandering? Waarschijnlijk niet. Onderzoekers blijven benadrukken dat het loskomen van ijsbergen een natuurlijk proces is en er geen aanwijzingen zijn dat het loskomen van de ijsberg het resultaat is van opwarming. De ijsberg draagt ook niet direct bij aan het stijgen van de zeespiegel, omdat de Larsen C-ijsplaat waar deze deel van uitmaakte reeds op het water rustte. Indirect kan het loskomen van de ijsberg echter wel leiden tot een hogere zeespiegel. Als de Larsen C-ijsplaat door de geboorte van deze ijsberg verder afbrokkelt, zal deze steeds minder tegenwicht geven aan de gletsjers erachter, waardoor deze gemakkelijker in zee kunnen glijden en meer ijs in zee dumpen. Overigens is de zeespiegelstijging in dit doemscenario niet heel indrukwekkend: zelfs als alle gletsjers die de Larsen C-ijsplaat voeden in zee zouden verdwijnen, zou dat leiden tot een minimale zeespiegelstijging van ongeveer 1 centimeter.