Eindelijk!

De veelbelovende hamerboor van marslander Insight bleek een tijd lang het probleemkind van de missie te zijn. De Heat Flow and Physical Properties Package zoals het instrument voluit heet, gaf er namelijk al snel de brui aan en weigerde onverhoopt dienst. Maar nu, meer dan anderhalf jaar nadat Insight de hamerboor op het oppervlak van de rode planeet installeerde, kunnen onderzoekers opgelucht ademhalen. Want het lijkt erop dat de boor binnenkort toch zijn werkzaamheden gaat hervatten!

Meer over de hamerboor
De HP3 (Heat Flow and Physical Properties Package) is een van de belangrijkste instrumenten die marslander Insight mee naar de rode planeet bracht. Het instrument – dat ook wel ‘de mol’ wordt genoemd – werd eind februari 2019 op het Martiaanse oppervlak geplant. De bedoeling is dat het instrument een gat van zeker vijf meter diep gaat boren. Daarbij wordt er een lange ketting mee de marsbodem ingetrokken. Deze kabel is uitgerust met veertien temperatuursensoren die op verschillende dieptes de temperatuur gaan meten. Op die manier kan de hamerboor meer inzicht verschaffen in hoeveel warmte er uit Mars zelf komt zetten.

Met zo’n 1000 hamerslagen per uur begon het instrument aan z’n missie om een diep gat in het marsoppervlak te graven. Op een diepte van ongeveer 30 centimeter hield de hamerboor het echter voor gezien. Hoewel eerst werd gedacht dat de hamerboor op een steen was gestuit, bleek later dat een onverwachts gebrek aan wrijving rond de Marslander het daadwerkelijke probleem te zijn. De hamerboor is namelijk zo ontworpen dat losse grond rond het instrument voor wrijving zorgt, waardoor de boor kan graven. Maar de grond rondom InSight is anders dan wat eerdere missies zijn tegengekomen. Tijdens het hameren kleeft de grond aan elkaar en vormt een kleine kuil rond het instrument. En dat terwijl onderzoekers hadden verwacht dat de grond zou instorten en zo voor de nodige wrijving zou zorgen. Door dit probleem blijft de boor op zijn plaats blijft stuiteren en beweegt meer zijwaarts (net zoals een ‘gewone’ boor op aarde doet, als je ‘m niet hard genoeg op de te boren ondergrond duwt).


Oplossing
Er werd een oplossing bedacht waarbij de robotarm van InSight werd ingezet om de zijwaartse bewegingen van de hamerboor te beperken en de boor te dwingen om de diepte in te gaan. En dat leek te werken. Althans, voor even. Al gauw gaf het instrument er wederom de brui aan en kwam weer half uit het nieuwe geboorde gat zetten. NASA gaf zich echter niet zomaar gewonnen en zette een tweede poging op om de boor te repareren. De onderzoekers kwamen op het idee om de schep die zich aan het uiteinde van de robotarm van Insight bevindt in te zetten om de bovenkant van de mol verder naar beneden te duwen.

Geslaagd
Het lijkt erop dat deze vernuftige oplossing werkt. Want ondertussen heeft het erin geresulteerd dat de mol volledig in de Martiaanse grond is verdwenen. Een camera op de arm van Insight heeft onlangs beelden vervaardigd van een gedeeltelijk opgevuld gat waarbij alleen de ketting van het instrument nog uit de grond steekt (zie ook het gifje hieronder).

De HP3 is onder de Martiaanse grond verdwenen. Afbeelding: NASA/JPL-Caltech

De schep zal nu gebruikt worden om extra aarde over het instrument heen te schrapen en deze grond aan te stampen om zo voor meer wrijving te zorgen. “Ik ben erg blijk dat we konden bijkomen van de onverwachtse problemen die we hebben meegemaakt,” zegt onderzoeker Troy Hudson. “De mol zit nu dieper in de grond dan ooit tevoren. We zijn er echter nog niet. Want we willen er zeker van zijn dat er genoeg aarde bovenop de mol ligt zodat hij zelfstandig kan graven zonder enige hulp van de robotarm.”


Het betekent dat het nog wel enkele maanden gaat duren voordat de hamerboor onder voldoende zand begraven ligt. En dus zal de mol als alles mee zit, pas in 2021 weer beginnen met hameren. In ieder geval gloort er hoop. Want het lijkt erop dat de onderzoekers nu een slimme methode hebben gevonden om de boor weer aan de praat te krijgen. En dus kunnen we toch nog interessante ontdekkingen verwachten.

Wist je dat…

…marslander Insight ondertussen al heel wat informatie verzameld heeft? De lander kwam eind november 2018 aan bij de rode planeet. Sindsdien hoorde hij de wind waaien op Mars en legde zelfs de eerste marsbeving vast. Ondertussen is de lander wel wat ondergestoft zoals deze selfie van Insight mooi laat zien.