Er zijn wapens teruggevonden waarmee de Neanderthalers hun prooien vanaf 20 meter afstand konden doden.

Dat is te lezen in het blad Scientific Reports. Het paper handelt over enkele speren die eind vorige eeuw in een Duitse mijn zijn teruggevonden – samen met zo’n 16.000 resten van dieren. De speren zijn zo’n 300.000 jaar oud en gemaakt van hout.

Een replica van een Neanderthaler-speer. Afbeelding: University College London.

Replica’s
De onderzoekers vroegen zich af of de Neanderthaler met deze speren ook van enige afstand kon toeslaan. Om dat te kunnen achterhalen, lieten ze replica’s van de speren maken. Die replica’s gaven ze vervolgens aan speerwerpers. En zij moesten proberen om een doelwit op grote afstand met de speer te raken. Dat lukte. De atleten bleken met de speren tot wel 20 meter van hen verwijderde doelwitten zodanig hard te kunnen raken dat deze – als het prooidieren waren geweest – het loodje hadden gelegd.


Een speerwerper gaat aan de slag met een replica van een Neanderthaler-speer. Afbeelding: University College London.

Verrassing
Het is behoorlijk verrassend, omdat eigenlijk alle eerdere studies uitwijzen dat Neanderthalers hun prooien zeer dicht moesten naderen om deze te kunnen doden. “Dit onderzoek is belangrijk,” aldus onderzoeker Annemieke Milks. Ze wijst erop dat er steeds meer bewijs komt dat Neanderthalers technisch onderlegd waren en dit nieuwe onderzoek onderschrijft dat; Neanderthalers konden tijdens de jacht blijkbaar verschillende technieken toepassen. Ze konden hun prooi benaderen en van dichtbij doden, maar ook – als dat te gevaarlijk was – van een afstandje toeslaan. “Het draagt bij aan onze herziene kijk op de Neanderthaler,” stelt Milks. Lang werd de Neanderthaler afgebeeld als een ietwat lompe en domme versie van de moderne mens, maar er komt steeds meer bewijs dat de verschillen tussen Neanderthalers en moderne mensen veel kleiner waren dan gedacht. Neanderthalers waren behoorlijk intelligent en heel vaardig in wat ze deden.

Het onderzoek heeft niet alleen implicaties voor ons begrip van Neanderthalers. Het geeft mogelijk ook meer inzicht in onze eigen evolutie. “De opkomst van wapens – technologie ontwikkeld om te doden – is een belangrijk, maar slecht begrepen hoofdstuk in de menselijke evolutie,” stelt onderzoeker Matt Pope. “Al heel lang gebruiken we gereedschappen en hebben we onze vaardigheden middels technische innovatie vergroot. Een beter begrip van wanneer we de vaardigheden ontwikkelden om van een afstandje te doden is een duister, maar belangrijk moment in ons verhaal.” Milks voegt toe: “Onze studie laat zien dat jagen van een afstandje waarschijnlijk onderdeel uitmaakte van een breed scala aan jachttechnieken die Neanderthalers hadden.” Het getuigt van een bepaalde flexibiliteit in gedrag die eerder voornamelijk met moderne mensen werd geassocieerd. “Het is aanvullend bewijs dat het gat tussen Neanderthalers en moderne mensen opnieuw kleiner maakt.”